Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

vrijdag 28 augustus 2020

Weekendlijstje: Denkende duo’s

Tim Miechels

Filosofen hebben de reputatie eenzame figuren te zijn. Maar sommige denkers functioneren juist beter in gezelschap. Een weekendlijstje met vijf denkende duo’s.

Karl Marx en Friedrich Engels

‘Proletariërs aller lande, verenigt u!’ De slotregel van het Communistisch Manifest is wereldberoemd en onlosmakelijk verbonden met Karl Marx. De naam Friedrich Engels is veel minder bekend, maar zonder de hulp en inbreng van Engels is het maar de vraag of Marx zijn filosofische ideeën ooit op papier had gekregen. Zo schreven Marx en Engels samen het Communistisch Manifest en Duitse Ideologie, en financierde Engels het onderzoek dat Marx verrichtte voor zijn hoofdwerk: Het Kapitaal.

Lees hier waarom Het Kapitaal een van de belangrijkste boeken uit de geschiedenis van de filosofie is.

Harriet Taylor Mill en John Stuart Mill

Over vrijheid is één van de belangrijkste teksten van het utilisme. Deze ethische stroming stelt dat een handeling moreel juist is als deze de grootste hoeveelheid geluk voor de grootste hoeveelheid mensen oplevert. Hoewel alleen de naam John Stuart Mill het boek siert, schreef hij het in feite samen met zijn vrouw, Harriet Taylor Mill. Op basis van het utilisme zette het echtpaar zich ook in voor gelijke rechten voor vrouwen. Als vrouwen zich net als mannen middels onderwijs konden ontwikkelen, zou de hele samenleving daar immers profijt van hebben.

Lees hier meer over Harriet Taylor Mill en John Stuart Mill.

Max Horkheimer en Theodor Adorno

Wat blijft er na de Tweede Wereldoorlog over van het optimisme van de verlichting? Weinig, stellen Marx Horkheimer en Theodor Adorno in hun essaybundel Dialectiek van de verlichting. Sterker nog, het is precies het doorgeslagen verlichtingsdenken dat uiteindelijk leidt tot de verschrikkingen van de holocaust. Volgens Horkheimer en Adorno zorgde de rationaliteit en het vooruitgangsgeloof van de verlichting ervoor dat deze gedoemd was in haar tegendeel om te slaan.

Lees hier hoe we volgens Horkheimer en Adorno verder moeten na de Tweede Wereldoorlog.

Gilles Deleuze en Félix Guattari

In de twee delen van Kapitalisme en schizofrenie leveren filosoof Gilles Deleuze en psychoanaliticus Félix Guattari kritiek op wat zij homogenetisch denken noemen. Deze manier van denken reduceert de complexe systemen waaruit onze werkelijkheid bestaat tot één enkele structuur. Dit is een veel voorkomend probleem binnen de filosofie, met als klassiek voorbeeld de ideeënwereld van. Maar ook de kapitalist die het geloof in de onzichtbare hand van de vrije markt tot de oplossing voor alle problemen maakt zich schuldig aan homogenetisch denken.

Lees hier meer over de filosofische taal van Deleuze en Guattari.

Paul Churchland en Patricia Churchland

Als ik een reep chocolade uit de kast pak, kan ik achteraf prima de gedachtegang reconstrueren die tot die handeling leidt. Ik voel dat ik honger heb, ik begeer chocolade, ik geloof dat er chocolade in kast ligt, enzovoorts. Volgens Paul en Patricia Churchland kan het hele vocabulaire waarmee we nadenken over ons innerlijk in de prullenbak. Wie heeft er immers ooit bewezen dat termen als begeren of geloven daadwerkelijk ergens naar verwijzen? Volgens hun theorie van het eliminativisme kunnen we beter in neurowetenschappelijke termen over ons innerlijk spreken.

Lees hier waarom liefde volgens Patricia Churchland niet meer is dan een DNA-match.