Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

vrijdag 2 april 2021

Weekendlijstje: de rol van religie

Tim Outhoorn

In Krimpen aan den IJssel en op Urk zijn afgelopen zondag journalisten aangevallen. Deze journalisten wilden verslag uitbrengen van gelovigen die ondanks de corona-maatregelen massaal naar de kerk gingen. Hoe moet de overheid optreden in dit soort gevallen? Moeten religieuze gemeenschappen meer vrijheid genieten dan andere? En is er een verband tussen religie en geweld? Een weekendlijstje over religie.

Bemoeienis van de staat

Volgens de grondwet zijn kerk en staat gescheiden, maar in de praktijk is het lastig om te bepalen waar we die grens precies moeten trekken. Sebastien Valkenberg vergelijkt voorbeelden uit heden en verleden om te ontdekken hoe we dit aan kunnen pakken. ‘Als de overheid zich nergens mee bemoeit, behalve wanneer de ene groep de andere in de weg zit, ontstaat een publieke ruimte waarin iedereen elkaar zonder verdenking van voortrekkerij kan bejegenen.’

Lees hier meer over Valkenberg’s analyse van staatsbemoeienis met religies

Privé

Geloof leidt onvermijdelijk tot gemeenschapsvorming, zegt Herman de Dijn. ‘Religie is een sociale kracht die zich niet zonder meer schikt naar andere krachten zoals de politiek.’ Religie kan daarom niet beperkt blijven tot iemands privéleven, zegt De Dijn. Maar dan moet de politiek wel proberen om via de scheiding tussen kerk en staat het laatste woord te hebben op politiek-maatschappelijk vlak.

Lees hier wat we volgens De Dijn van David Hume over religie kunnen leren

De atheïst en God

Theisten en atheïsten lijken vaak lijnrecht tegenover elkaar te staan. Toch speelt God wel degelijk een rol in het leven van een atheïst, beargumenteert Wim van Moer in Wijsgerig Perspectief. Van Moer beroept zich daarbij op de filosofie van William James, die volgens hem de kloof tussen gelovigen en ongelovigen kan overbruggen. ‘James’ inzicht in de menselijke psychologie maakt dat hij het religieuze naar voren schuift als een van belangrijke pijlers in het leven van een individu.’

Lees hier wat Wim van Moer nog meer schrijft over de verhouding tussen theisten en atheïsten in onze samenleving

Religie en verzet

Is religie een bron van geweld en onderdrukking? Of is religie juist het ideale middel om het individu te bevrijden? Meerten ter Borg en Jan Willem van Henten benadrukken dat het onmogelijk is om op deze vraag een definitief antwoord te geven. Ook de wetenschap kan ons volgens hen niet helpen deze controverse op te lossen. ‘Dat is immers altijd moeilijker als men beschikt over enige kennis van zaken.’

Lees hier meer over wat Ter Borg en Van Henten schrijven over de werking van religie 

De oplossing

Religie is nooit de oorzaak van geweld; integendeel, schrijft Roger Scruton, ze is het medicijn. Geweld zit in de mens, en religie is er juist voor om ons te leren hoe we ermee om moeten gaan. Scruton: ‘Een rationeel persoon is niet iemand die de spot drijft met elke vorm van religie, maar iemand die probeert uit te vinden welke religie zin kan geven aan de heilige momenten in ons leven.’

Lees hier meer over waarom religie volgens Scruton de oplossing is voor geweld