Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

vrijdag 28 mei 2021

Weekendlijstje: Activisme

Tim Outshoorn

Deze week is voor het eerst een oliebedrijf – megacorporatie Shell – verantwoordelijk gehouden voor haar aandeel in klimaatverandering. Welke rol speelt de filosofie in het teweegbrengen van verandering? Zouden filosofen zich moeten inzetten om activistische doelen bereiken? Vijf filosofen over activisme.

Wereldverbeteraars

Enkele van de beroemdste wereldverbeteraars uit de geschiedenis waren grote denkers. Denk maar aan namen als Mahatma Gandhi, Martin Luther King en Nelson Mandela. In hun pogingen hun politieke doelen te bereiken gebruikten ze dikwijls argumenten en denkwijzen uit filosofische werken; King was zelfs afgestudeerd in theologische filosofie. Een filosoof die zich mengt in de politiek of de klimaatcrisis zou dus ook een positieve invloed op de wereld kunnen achterlaten.

Lees verder

Niet denken maar doen

Filosoof René ten Bos vraagt zich af activisme ooit bij filosofie kan passen. Als zijn collega’s schrijven over verzet in tijden van rampspoed, dan vraagt hij zich af: als je actief probeert de wereld te veranderen, is dat dan nog wel filosofie? Of is filosofie zo inherent interpreterend en beschouwen dat je automatisch geen filosoof meer bent als je je verzet? ‘Als dat zo is, dan duidt ecologisch willen zijn op niets minder dan het einde van de filosofie.’

Lees verder

Protesteren

Voor jonge filosofe Robin Habbé is het duidelijk: als filosoof moet je een politiek standpunt innemen. Als deel van de klimaatbeweging Extinction Rebellion voert ze actie tegen vervuilende bedrijven en de consumptiemaatschappij. In navolging van Epicurus ziet ze filosofie vooral als een praktische bezigheid, die als doel moet hebben het lijden van de mensheid weg te nemen. ‘Ik probeer wat Epicurus zegt in de praktijk te brengen door deel te zijn van de gemeenschap Extinction Rebellion.’

Lees verder

Niemand verantwoordelijk

Is activisme überhaupt mogelijk? Volgens de Duitse filosoof Theodor Adorno leidt globalisatie tot het dat, omdat alles met alles samenhangt, we ook voor alle misstanden verantwoordelijk zijn. Elke aankoop, elke keuze heeft ergens op aarde een negatief gevolg. Adorno noemt dit ‘de valse totaliteit.’ Filosoof Thijs Lijster beschrijft hoe dit idee ons eigen activisme in de weg staat. ‘Want als iedereen schuldig is, lijkt niemand in het bijzonder verantwoordelijk.’

Lees verder

De wereld veranderen

‘De filosofen hebben de wereld tot dusver slechts geïnterpreteerd; nu komt het erop aan haar te veranderen.’ Met dit citaat maakt de Duitse filosoof Karl Marx duidelijk dat de taak van de filosofie volgens hem bij uitstek activistisch is. Met zijn communistische filosofie wilde hij opkomen voor de belangen van het proletariaat. Over zijn hoofdwerk Het Kapitaal zei hij eens: ‘Ik wilde de bourgeoisie een theoretische slag toebrengen die ze nooit meer te boven zou komen’

Lees verder