Home Vruchtbare twijfel

Vruchtbare twijfel

Door Hans Wessels op 14 april 2016

Cover van 01-2016
01-2016 Wijsgerig Perspectief Lees het magazine

Sinds 1974 is het in Nederland voor vwo-leerlingen mogelijk examen te doen in het schoolvak filosofie. Inmiddels zijn er elk jaar rond de drieduizend jonge mensen die in de maand mei vragen beantwoorden over een filosofisch thema en laten zien dat zij kunnen ‘filosoferen’. Voor het tonen van deze vaardigheid krijgen zij bovendien een cijfer. Veel filosofen zijn hierover sceptisch. Jonge mensen zouden deze vaardigheid niet kunnen leren en bovendien is het niet mogelijk een cijfer te geven voor het kunnen ‘filosoferen’ – als we al weten wat deze vaardigheid of competentie precies inhoudt.

De komende jaren is het te bestuderen thema ‘scepticisme’. Tim de Mey heeft daarover een heldere inleiding geschreven, waarbij hij onderscheid maakt tussen verschillende soorten filosofisch scepticisme, waaronder het metafysisch scepticisme, het epistemologisch scepticisme en het conceptueel scepticisme. De driedeling baseert hij op de bekende uitspraak van Gorgias van Leontini (4e eeuw v. Chr.) als deze het over objectieve waarheid heeft: ‘a) Er bestaat niets; b) als er er iets zou bestaan, dan kunnen we het niet kennen; c) zouden we het wel kunnen kennen, dan kunnen we er niet over spreken.’
 
De Mey verheldert de verschillende sceptische benaderingen vaak door middel van gedachte-experimenten. De analytische werkwijze van De Mey focust daarbij op het onderzoek van begrippen en argumentaties. Daardoor kunnen leerlingen goed de argumentatieve kracht van het sceptisch denken zien. Door die argumentatieve kracht heeft het begrip ‘scepticus’ zowel in het alledaags taalgebruik als in de filosofie eeuwenlang een negatieve bijbetekenis gehad: een scepticus is een triest persoon of een vervelende drammer die zekerheid zoekt waar gezond verstand voldoende is.
 

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.