Thinking Planet

Ontmoet de denkkracht van planeet aarde

Go to English page

15 april 2017
TivoliVredenburg, Utrecht
19.00 – 01.00

 
Wereldwijd zien we hoe mensen zich terugtrekken achter grenzen en bang zijn voor het vreemde. Maar waarom zouden we ons denken beperken? Er is rijkheid aan gedachten, verspreid over alle werelddelen. Van Oosterse wijsheid – Tao, boeddhisme – tot Afrikaanse Ubuntu, van soefisme tot inheemse filosofieën uit Amerika en Australië. Thinking Planet haalt die wijsheid naar Nederland. Waarom? Ter inspiratie – u vindt gedachten over geluk, betrokkenheid en bezinning. Maar ook omdat we denken dat een aantal prangende kwesties van deze tijd – zoals ecologie, solidariteit of de vraag wie we zijn – vragen om een andere blik. Autonomie vinden we in het Westen bijvoorbeeld erg belangrijk. Maar hoe zouden wij onze eenzame ouderen behandelen vanuit het idee van Ubuntu, wat zoveel betekent als ‘ik ben, omdat wij zijn’?
 
Thinking Planet biedt u meer dan 40 nationale en internationale sprekers, kunstenaars en muzikanten in 5 zalen van het moderne en sfeervolle TivoliVredenburg. U kunt gesprekken bijwonen over actuele mondiale uitdagingen of meer te weten komen over wereldfilosofie bij één van de inleidende colleges. Denk mee over uitdagende thema’s en laat u verrassen door muziek en kunst. Thinking Planet is voor iedereen die zich wil openstellen voor andere ideeën, die zijn/haar eigen ideeën durft te bevragen en ruimte biedt aan verandering.
  • Veelheid | across the globe conversations
  • Nieuwsgierigheid | introducties in filosofieën uit alle windstreken
  • Eigenheid | internationale denkers aan het woord

Eerste sprekers

Gayatri Chakravorty Spivak

(Hoe) kunnen we dekolonialiseren?
De koloniale tijd is misschien voorbij, maar de effecten allerminst. In het Westen is er nog steeds een neerbuigende houding, denk bijvoorbeeld aan de pijn van Zwarte Piet, of Blackface, die geen plek mag hebben. Maar ook mensen uit voormalige koloniën halen zichzelf omlaag - internaliseren de vooroordelen over hen. Hoe dekolonialiseren we onszelf? Spivak zal hierover in gesprek gaan met Olivia Rutazibwa, die zich bezighoudt met postkoloniale machtsverhoudingen, diversiteit, Europa in de wereld en afrocentrisme.

Gayatri Spivak is een academisch topfilosoof, literatuurwetenschapper en activist. Ze zet zich in voor groepen wiens stem niet gehoord worden. In haar bekendste artikel Can the Subaltern Speak? bekritiseert Spivak de mensen die namens minderheden proberen te spreken. In plaats van hun stem te representeren moeten we ervoor zorgen dat minderheden zelf aan het woord kunnen komen. Hiertoe richtte Spivak zelf basisscholen op op het Indiase platteland, waar ze regelmatig lesgeeft aan analfabetische kinderen. Spivak is hoogleraar aan Columbia University, als eerste gekleurde vrouw ooit.

Yacouba Konaté

Gesprek: Met kunst de wereld verbeteren
Maakt kunst de wereld beter? Kunstenaars en filosofen denken vaak dat ze een bijdrage leveren aan de wereld, maar hoe werkt dat dan eigenlijk? In welke vorm kan kunst kritiek uiten op de manier waarop we leven of op het regime? Maakt kunst het mogelijk om andere dingen te zeggen dan dat we met taal en gesprek kunnen? Konaté gaat hierover met Nancy Jouwe in gesprek, die kunst gebruikt om het verhaal van de Papoea’s te vertellen.

Yacouba Konaté is curator, schrijver, kunstcriticus en filosoof, afkomstig uit Ivoorkust. Als hoogleraar aan de Université de Cocody houdt hij zich vooral bezig met politiek, kunst, milieu en wetenschap. Konaté is een leerling van Hampâté Bâ, de laatste filosoof in de orale traditie van de Afrikaanse filosofie. In zijn werk zoekt hij altijd raakvlakken met andere disciplines: filosofie als ervaring. Om onszelf echt te leren kennen moeten we niet alleen nadenken, maar we moeten onszelf ervaren, bijvoorbeeld door muziek en dans. We zijn meer dan geest. We zijn bezielde lichamen. Ook heeft Bâ ideeën die alleen oraal overgedragen waren op schrift gezet. Konaté slaat in zijn filosofie een brug tussen de Afrikaanse orale traditie en de huidige maatschappij, waarin hij zich inzet voor een betere samenleving.

Michael Puett

Lezing: Het goede leven
Een goed leven, een gelukkig leven, bereik je niet door grote idealen, zelfonthouding of lange-termijndoelen stellen. Het zit in de kleine dingen: hoe je iemand begroet, de zorg waarmee je luistert naar je omgeving en de rituelen die je dag indelen. Michael Puett put uit de het gedachtegoed van oude Chinese denkers zoals Confucius en Lao Tze en vertaalt hun lessen naar onze eigen tijd.

Michael Puett is één van de populairste Harvard-hoogleraren in Oost-Aziatische talen en beschavingen. Zijn colleges over Chinese Filosofie trekken elke week zo’n zevenhonderd leerlingen. Hij schreef meerdere boeken, waaronder in 2016 de wereldwijde bestseller De weg. Wat Chinese filosofen ons over het goede leven leren.

René ten Bos

Gesprek: Hoe gaan we om met de aarde?
Welke verantwoordelijkheid dragen wij voor de aarde? Volgens wetenschappers en filosofen bevinden we ons in het antropoceen: het tijdperk waarin we overal op de planeet de invloed van de mens. Maar we hebben geen flauw idee wat we de planeet en onszelf aandoen. René ten Bos houdt een korte inleiding op het antropoceen en vraagt zich af of we überhaupt nog wel een idee hebben waar we mee bezig zijn. Hij gaat in gesprek met Dorine van Norren, die stelt dat ideeën uit Ubuntu (Afrika) en Buen Vivir (Ecuador) - die ons leren dat de natuur niet zomaar een bezit is maar dat we met haar moeten samenleven - deel moeten worden van een mondiaal gesprek. En Kristofer Schipper, die vanuit de taoïstische filosofie voor natuurbehoud pleit in China.

Denker des Vaderlands René ten Bos is hoogleraar Filosofie van de Managementwetenschappen aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Ten Bos denkt over alles na. Over bedrijfsgoeroes die hij vooral duur en overbodig vindt tot de dierenrechtenbeweging, tegen wie hij zegt 'Geef dieren geen rechten maar vunzigheid'. Hierover schreef onder meer Bureaucratie is een inktvis (2015), waarin hij zijn liefde aan de bureaucratie verklaart en de Socratesbeker voor het meest urgente filosofieboek won. Zojuist verscheen Dwalen in het antropoceen, waarin Ten Bos zoekt naar een manier om te navigeren in de vreemde zone tussen mens en natuur.

Marli Huijer

Gesprek: Het recht op te blijven
Een recht op migratie heeft iedereen, maar zou er niet een recht moeten zijn om te mogen blijven waar je bent? Kunnen we gezamenlijk de verantwoordelijkheid dragen om gemeenschappen bewoonbaar te houden - door droogte, oorlogen of de stijging van de zeespiegel tegen te gaan? De gebouwen die we maken, de kunst die we scheppen. Als iedereen weggaat verdwijnt de cultuur - de huizen, de kunst, onze gebruiken en omgangsvormen. Niet de avonturier of migrant, maar de achterblijver is hoofdrolspeler in het menselijk handelen. Zij gaat in gesprek met onder andere Tamar de Waal, die de filosofische en juridische kanten van een recht op blijven onderzoekt.

Marli Huijer Denker des Vaderlands (tot april 2017) en werkt als bijzonder hoogleraar publieksfilosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en als lector aan De Haagse Hogeschool. Ze richt zich op de filosofie van mens en cultuur. In haar laatste boek, Achterblijven, onderzoekt ze het belang van achterblijvers, de mensen die huis en gemeenschap onderhouden nadat familieleden of vrienden zijn gemigreerd.

Nazmiye Oral

Gesprek: Tinder en het gearrangeerde huwelijk
Zijn verliefdheid en relaties cultureel bepaald? Hoe komt het dat de een vertrouwen heeft in door de familie gearrangeerde huwelijken en de ander in een gezichtloos algoritme zoals Tinder? Nazmiye Oral speelt een fragment uit haar voorstelling Niet meer zonder jou, waarin ze als moderne, vrijgevochten dochter in gesprek gaat met haar traditioneel Turkse moeder over onderwerpen die vroeger in het gezin niet besproken werden. Ze gaat in gesprek met Jan Drost, die het hyper-individualistische mensbeeld van het neoliberalisme bekritiseert en een pleidooi houdt voor de romantische liefde tussen twee personen en techniekfilosoof Ciano Aydin, die zich afvraagt welke rol technologie speelt in persoonlijke identiteit en dus ook in de liefde.

Nazmiye Oral is een Turks-Nederlandse schrijver en actrice. Ze speelde zowel in Nederland als buitenland in de theatervoorstelling ‘Gesluierde Monologen’, een stuk waarin islamitische vrouwen vertellen over hun seksuele en liefdeservaringen. Ook speelde zij samen met haar moeder het stuk Niet meer zonder jou. Oral is medeoprichtster van het Zina, een theatergezelschap van makers uit verschillende culturen dat langs wijken in Nederland reist en gebruik maakt van lokale verhalen.

 

Overige sprekers en het programma van dit evenement worden binnenkort bekendgemaakt. 
 
Thinking Planet wordt georganiseerd onder auspiciën van UNESCO

     
  




Partners




Mediapartner