Home Ten geleide: Spel

Ten geleide: Spel

Door Grahame Lock op 12 december 2013

Cover van 03-2013
03-2013 Wijsgerig Perspectief Lees het magazine

Thans 75 jaar geleden verscheen Johan Huizinga’s Homo ludens. Net voor de Tweede Wereldoorlog werd dit boek voorgelegd aan een wereld in ontbinding. Huizinga (1872- 1945), hoogleraar in de geschiedenis, eerst in Groningen vervolgens in Leiden, werd in 1932 benoemd tot rector magnificus van de Leidse Universiteit. Hij stond toen bekend als een leidende intellectuele figuur. Reeds in 1905 had de dichter Albert Verwey een lovend stuk over de nieuw benoemde professor geschreven. Vanaf 1919, met de publicatie van Herfsttij der middeleeuwen, groeide zijn faam met de dag.

De thema’s van Homo ludens, in het bijzonder het thema van de cultuur als spel, waren al aan de orde geweest in een aantal van zijn vroegere publicaties. Maar in zijn werk uit 1938 werden alle elementen tezamen gebracht in een overkoepelende theorie. Dit nummer van Wijsgerig Perspectief is gewijd aan het onderwerp ‘spel’. Drie van de vier bijdragen bespreken – maar vanuit verschillende perspectieven – Huizinga’s ideeën. De vierde behandelt het begrip van spel zelf. Sjoerd van Hoorn, Francesco Maiolo en Grahame Lock willen nieuw licht werpen op Huizinga’s denken. Zij komen tot de conclusie, ieder op zijn manier, dat dit denken nog steeds actueel is.

Huizinga was in wezen een conservatief, maar van een origineel type (zie Geyl, 1961). Tegelijk was hij een zogenaamde ‘cultuurpessimist’. In ons Nederland lijkt de terugkeer van het cultuurpessimisme een deel van de weldenkende bevolking te verontrusten. Ronald van Raak – een ‘denkend gezicht’ van de politieke klasse – schreef ooit in een recensie van Ad Verbrugge’s Tijd van onbehagen dat hij niet begrijpt waarom cultuurpessimisten zo veel moeite doen: ‘Als vermeende cultuurpessimisten écht pessimistisch waren, dan zouden zij geen boeken schrijven, maar in bed blijven liggen’ (Van Raak, 2004: z.p.): Maar ‘juist een optimistische politiek zal de culturele bezieling … dichterbij brengen’. Daar ben ik persoonlijk pessimistisch over. Politici hebben direct belang bij de marketing van hun ‘optimistische politiek’. Maar als ons doel is om de wereld te begrijpen, dan liever een Huizinga dan een politiek strateeg; liever Wijsgerig Perspectief dan de Handelingen van de Tweede Kamer. 

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer