Home Ten geleide: Kunst en ethiek

Ten geleide: Kunst en ethiek

Door Simone van der Burg op 20 februari 2014

Cover van 03-2007
03-2007 Wijsgerig Perspectief Lees het magazine

Heeft kunst wel of niet een morele taak? Als pubers op de middelbare school dachten wij bij de lessen maatschappijleer na over die vraag. Maar we kwamen meestal niet ver, want we konden al niet bepalen wat kunst is. Is kunst wat in musea staat? Is het wat de kenners kunst noemen? Is kunst mooi? Is kunst uniek? Zet kunst aan tot een andere manier van denken of kijken dan we zijn gewend? Als je niet weet wat kunst is, weet je ook niet op welke manieren moraal met kunst te maken heeft.

De morele taak van kunst werd in de jaren tachtig van de vorige eeuw meestal politiek opgevat; morele of moralistische kunst was maatschappij‘krities’, zoals we dat toen spelden. Die benadering is sommige kunstenaars nog steeds niet vreemd. Wie de afgelopen zomer heeft gewandeld langs de sculpturen die in Münster werden geëxposeerd, heeft verschillende kritische sculpturen kunnen bekijken. Een met actieposters beplakt beeld van Paul Wulf bijvoorbeeld, die door de nazi’s werd gesteriliseerd vanwege vermeende zwakzinnigheid en daarna zijn leven lang met een koffer met informatie onder de arm voorbijgangers attent maakte op de Duitse geschiedenis van de kleine luiden. Of een tractor die in plaats van mest water spuwt over het meer en daarmee de boodschap geeft: dit meer is als stront zo vuil.

De grote kleurige bal en de zeecontainer van Andreas Siekmann voor het barokke paleis aan het Erbdrostenhof brengen ook een moreel-politieke boodschap. De bal is gemaakt van gebroken plastic dierfiguren die symbool staan voor een Duitse stad; deze dieren zijn de laatste jaren door marketingspecialisten omgevormd tot ‘merk’ om de stad als een consumptieproduct aan de man te brengen. Het werk heet ‘Trickel down’, naar de theorie van Adam Smith, die dacht dat de grote weelde van een kleine groep bezitters vanzelf zou doorsijpelen naar minder kapitaalkrachtige burgers en uiteindelijk iedereen voorspoed zou brengen. De sculptuur protesteert: het marktmechanisme zélf sijpelt door, want de markt neemt zelfs de publieke ruimte van de stad over.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.