Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

WP nr. 4/2006

Ten geleide: Islam & Verlichting

Chris Doude van Troostwijk

Het lijkt de laatste jaren gemeengoed om islam en verlichting als twee elkaar uitsluitende grootheden te presenteren. In de media leest men regelmatig over de achterlijkheid van de islam, waarmee op zijn minst twee oordelen zijn geveld. Ten eerste wordt met de term achterlijkheid gesuggereerd dat de islam is ‘achtergebleven’. De onuitgesproken suggestie is dat de vooruitgang aan de islamitische naties en culturen voorbij is gegaan. In het pejoratieve begrip ‘achterlijk’ wordt zodoende het verlichtingsgeloof in de vooruitgang van de mensheid op onkritische wijze gereproduceerd. Het tweede oordeel betreft de verstandelijke vermogens van de moslim. Wie met de verlichting mee wil, zal zijn verstand moeten gebruiken en zijn geloof aan de kapstok moeten hangen. Of, omgekeerd: wie zijn verstand gebruikt, zal zich wel automatisch op het pad van de verlichting begeven.

Dit nummer van het Wijsgerig Perspectief neemt de handschoen op die door de mediagevoelige mening- en stemmingmakers in de ring is geworpen. De auteurs gaan in de geschiedenis terug om de filosofische houdbaarheid van het tegenover elkaar stellen van verlichting en islam te onderzoeken. In het openingsartikel laat Michiel Leezenberg zien hoe de islam niet in de wachtkamer van de verlichting zit, maar er al twee keer binnen is geweest. De islam is verre van filosofievijandig, zoals alle meningmakers met een blik in de cultuurgeschiedenis zonder veel moeite zouden hebben kunnen ontdekken. Waarom zien ze dat niet? Is het tijd om de balk in het eigen westerse oog te onderzoeken? De manier waarop de Voltaires uit deverlichting over de islam dachten, was heel wat complexer dan men gewoonlijk wil aannemen. En welk beeld van de islam presenteren vandaag de dag de denkers die uitgaan van hun eigen ‘verlicht’ zijn?

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden