Home Ten geleide: Deleuze

Ten geleide: Deleuze

Door Cris van der Hoek en Ineke van der Burg op 23 juni 2014

Cover van 02-2014
02-2014 Wijsgerig Perspectief Lees het magazine

Ter gelegenheid van de verschijning van de nieuwe editie van het boek Filosofen van deze tijd vond er onlangs in de Rode Hoed te Amsterdam een debat plaats over de vraag welke filosofen thuishoren in een filosofische canon. De Franse filosoof Gilles Deleuze kwam hier niet ter sprake en ontbreekt ook in de selectie van het boek. Deleuze zelf zou er niet mee zitten – integendeel. ‘Er is een filosoof-worden dat niets te maken heeft met de geschiedenis van de filosofie, maar dat eerder verloopt via degenen die de geschiedenis van de filosofie niet in staat is te classificeren’ (Deleuze, Dialogen, 18). De filosofie als discipline vond hij maar een verstikkende aangelegenheid. Desondanks, of wellicht juist daarom, staat het werk van Deleuze, na een periode van populariteit in de jaren tachtig en negentig, de laatste jaren ook in het Nederlandse taalgebied opnieuw in de aandacht (zie de literatuurlijst hieronder). Filosofie behoort volgens Deleuze ‘ontijdig’ te zijn, wat wil zeggen dat ze zich ‘tegen de moderne tijd opstelt om deze tijd hopelijk ten gunste van de toekomst te beïnvloeden’ (Deleuze, Verschil en herhaling, 14).

Wijsgerig Perspectief wisselt thematische nummers geregeld af met een nummer gewijd aan een filosoof, en deze keer is dat Gilles Deleuze (1925-1995). Deleuze is geen makkelijk leesbare filosoof. Dat komt doordat hij zich verzet tegen het conventionele ‘beeld van het denken’. Dit beeld van het denken veronderstelt een subject dat de wereld in ideeën en begrippen vat. De veranderlijke, permanent in wording zijnde materiële werkelijkheid wordt hier ondergeschikt gemaakt aan de representatie, aan de waarneembare en/of denkbare vorm ervan. Filosoferen komt voor Deleuze weliswaar neer op concepten creëren en uitvinden, maar dit gebeurt niet vanuit een intentioneel denkend subject, maar vanuit een onpersoonlijke, pre-individuele ‘intuïtie’. De nieuwe concepten in de filosofie van Deleuze zijn een effect van de ontmoeting met gebeurtenissen. Ze zijn geen reflectie op of representatie van objecten. Zowel het subject, de mens, als het object is van deze concepten een afgeleide.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer