Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

Wijsgerig Perspectief nr. 3/2021

‘Soort’ zoekt soort – Het soortenprobleem van Darwin tot nu

Joeri Witteveen

Om uit de biodiversiteitscrisis te raken richten we ons op het behoud van soorten. Maar volgens Darwin is het begrip soort slechts een poging om het ondefinieerbare te definiëren. Darwins soortenbegrip heeft volgens Joeri Witteveen belangrijke implicaties voor hedendaagse discussies over soortenbehoud.

‘Aan boord van de H.M.S. “Beagle” werd ik, als natuuronderzoeker, sterk getroffen door bepaalde feiten omtrent de verspreiding van de fauna en flora van Zuid-Amerika, en de geologische relaties tussen de tegenwoordige en de vroegere bewoners van dat continent. Die feiten wierpen mijns inziens enig licht op het ontstaan van soorten – dat mysterie aller mysteries, zoals het door een van onze grootste filosofen is genoemd.’ (Darwin 2009)

De grote filosoof waar Darwin aan refereerde in deze inleidende woorden van Over het Ontstaan van Soorten (het origineel werd gepubliceerd in 1859), was de veelzijdige geleerde Sir John Herschel. Ruim twintig jaar eerder had Herschel in een briefwisseling met de geoloog Charles Lyell geopperd dat het ontstaan en uitsterven van soorten moest worden toegeschreven aan een natuurlijk proces. Verklaringen die een beroep deden op catastrofes zoals de zondvloed verwees hij naar het rijk der fabelen. Lyell had zojuist in zijn Principles of Geology betoogd dat in het oog springende geologische fenomenen konden worden verklaard door te extrapoleren van alledaagse processen als erosie en sedimentatie. Lyell was zich ervan bewust dat dit perspectief kon worden doorgetrokken naar de biologie, maar hij was te huiverig geweest voor kritiek uit orthodox religieuze hoek om het onderwerp van evolutie aan te snijden in zijn boek. De alom gerespecteerde Herschel daarentegen, genoot het aanzien om vrijelijk te kunnen speculeren over dit ‘mysterie aller mysteries’. Maar veel verder dan de overdenking in zijn brief aan Lyell kwam ook hij niet.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden