De grootsheid van de geest

Zijn wij ons brein? Nee, we zijn veel meer, vonden 17e-eeuwse Amsterdamse filosofen als Spinoza en Comenius. De menselijke geest is groots, oneindig veranderlijk en creatief. Tijdens een inspirerende middag keert u terug naar de Gouden Eeuw. Die tijd blijkt een inspiratiebron voor moderne denkers over geest, brein en samenleving. Het evenement vindt plaats in de Westerkerk, het hart van het 17e-eeuwse Amsterdam.

Hoofdgast
Hoe kijkt een Amerikaan naar Nederland? Onze hoofdgast is de befaamde historicus, journalist en bestseller-auteur Russell Shorto, auteur van onder meer Amsterdam. Geschiedenis van de meest vrijzinnige stad ter wereld. De zeventiende-eeuwse Nederlandse ideeën over vrijheid en tolerantie zijn volgens hem een belangrijk Nederlands exportproduct: ‘Je ziet ze nog terug in typisch Nederlandse waarden als gedogen, en in Amerikaanse opvattingen over gedogen.’

Andere sprekers
‘Het is mooi dat we geen vrije wil hebben, dan val je helemaal samen met de persoon die je bent’, aldus Spinozakenner Miriam van Reijen. Toch pleit ze voor de herwaardering van de geest. 'Dat er geen vrije wil is betekent toch niet dat de geest niet bestaat?’ Spinoza loopt in de zeventiende eeuw al voor op hedendaagse neurowetenschappers met zijn argumenten tegen de vrije wil; toch beschouwt hij de geest als even werkelijk en bijzonder als het lichaam. 
 
De tegendraadse Engelse geleerde en arts Robert Fludd de werking van de menselijke geest in een reeks ongekend mooie gravures die nu te zien zijn in de expositie ‘Goddelijke Wijsheid – Goddelijke Natuur’. Esther Ritman, directeur van de Bibliotheca Philosophica Hermetica, spreekt over de uitzonderlijke beeldtaal in de geschriften van tegendraadse denkers uit de zeventiende eeuw. Voor en na het evenement kunt u de expositie gratis bezoeken.

Huisarts en neurofilosoof Arie Bos stelt de vraag hebben we een geest? En zo ja, hoe verhoudt
 die zich dan tot het lichaam? Vanuit bijzondere neurologische ontdekkingen houdt Bos een pleidooi voor de vrije geest. Hoe is het placebo-effect mogelijk als wij ons brein zijn? De psyche heeft een niet te onderschatten invloed op het brein en lichaam. ‘Met ons bewustzijn bepalen wij onze hersenen.'
 
De zeventiende-eeuwse filosoof en pansoof Jan Amos Comenius streefde onophoudelijk naar de verbetering van de mensheid, en beschouwde Amsterdam als een ideale vestigingsplaats voor een internationale wijsheidsraad die dit doel kon helpen realiseren. Henk Woldring, politiek filosoof en auteur van het boek Jan Amos Comenius, houdt een pleidooi voor het pansofische denken. De gehele mens, met al zijn zintuigen, gevoel en de rede, moet volgens Comenius benut worden om zo tot een dieper inzicht over de wereld te komen. 
 
De hermetische filosofen zagen de werkelijkheid als één organisch geheel waarin alles met 
elkaar samen hangt. De filosofie, alchemie en natuurwetenschap moeten gezamenlijk ingezet worden om kennis te verkrijgen over de mens en de wereld. In het beroemde boek Amfitheater van de Eeuwige Wijsheid bundelt de christelijk-hermetische filosoof Heinrich Khunrath al deze disciplines. Peter Forshaw (Universiteit van Amsterdam), kenner van de geschiedenis van de Westerse Esoterie, neemt u mee naar de wereld van deze alchemist.  

De intuïtie is de spreekbuis van het onderbewuste en staat lijnrecht tegenover de ratio van de linkerhersenhelft. Dit inzicht komt al voor bij de alchemisten en inspireert later psychiaters als Carl Gustav Jung en moderne psychoanalytici. Psychotherapeut en Jungiaans analyticus Hans van den Hooff is een van de vertegenwoordigers van de door de alchemie en Jung geïnspireerde psychologen. 

De moderator deze dag is mediaman en innovator Pieter Haasnoot: 

 
Programma:
12:30 – 12:45 Binnenkomst en inleiding
12:45 – 13:30 Russell Shorto over het zeventiende-eeuwse Amsterdam (Engels)
13:30 – 14:00 Esther Ritman over de beeldtaal van tegendraadse zeventiende-eeuwse denkers
14:00 – 14:30 Peter Forshaw over het hermetische wereldbeeld (Engels)
14:30 – 15:00 Pauze
15:00 – 15:30 Hans van den Hooff over de psychiater Jung en de twee hersenhelften
15:30 – 16:00 Henk Woldring over het pansofische denken van Comenius
16:00 – 16:30 Miriam van Reijen over de herwaardering van de geest volgens Spinoza
16:30 – 17:00 Arie Bos over de neurowetenschap, het bewustzijn en de vrije geest

Voor en na het symposium (van 10:00-12:30 en van 17:00-18:30) is een gratis bezoek mogelijk aan de tentoonstelling 'Goddelijke Wijsheid – Goddelijke Natuur. De Boodschap van de Rozenkruisersmanifesten in de beeldtaal van de 17e eeuw' in de BPH te Bloemstraat 15, vlak tegenover de Westerkerk.

Datum: zaterdag 7 november 2015
Locatie: Westerkerk, Amsterdam
Tijd: 12.30 tot 17.00 uur
Kaarten: abonnees Filosofie Magazine € 37,50, niet abonnees € 42,50, studenten € 20,00
Taal: Nederlands en Engels

Bibliotheca Philosophica Hermetica, Stichting Rozenkruis en Filosofie Magazine organiseren het evenement 'De grootsheid van de geest'.