Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

WP nr. 2/60

Rebellie van de kijker

Sanne van Tongeren

De lockdown wordt niet door alle Nederlanders omarmd. Sommigen vervelen zich. Ze willen weg. Omdat ze niet kunnen reizen in hun herinneringen. Omdat ze geen herinneringen hebben. Omdat ze vergaten te kijken terwijl ze fotografeerden voor Instagram wat ze afstreepten van hun bucketlists. Ik moet aan Medusa denken, te gast in het Rijksmuseum. Ze kan met niemand communiceren, want ze staat alleen op zaal, in quarantaine, met een Caravaggio links aan de wand, een afbeelding van Narcissus. Die heeft geen oog voor haar.

Micha Wertheim schreef naar aanleiding van het thema van de boekenweek, rebellen en dwarsdenkers, een prachtige column voor het radioprogramma OVT. Hij hield een pleidooi voor de rebellie van de lezer, ingeleid met een verhaal over de fantastische leraar Engels die hem aan de hand van gedichten leerde een rebelse lezer te zijn. Het is niet de kenner, de wetenschapper, de criticus, volgens Wertheim. Nee, het is de lezer zelf die het verhaal moet duiden. De vraag naar het autobiografische die de interviewer stelt, daar heeft de lezer geen boodschap aan. ‘Het bijzondere van literatuur lezen is nu net dat je er als lezer vanuit mag gaan dat het allemaal verzonnen is, zelfs als het deels op waarheid berust.’ Ik heb de column zeker zes keer beluisterd. En telkens krijg ik een brok in mijn keel bij deze formulering. De lezer vindt, als hij het verhaal met aandacht tot zich neemt, in fictie een waarheid en leert in de waarheid een fictie kennen.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden