Home Politieke verantwoordelijk-heid

Politieke verantwoordelijk-heid

Wat beweegt ons denken? In deze rubriek verschijnen de mooiste odes van het digitale platform Bij Nader Inzien in druk.

Door Barbara Bziuk op 25 mei 2022

Politieke verantwoordelijk-heid
Cover van Wijsgerig Perspectief nr 2/2022
Wijsgerig Perspectief nr 2/2022 Wijsgerig Perspectief Lees het magazine

Ben je verantwoordelijk voor de arbeidsomstandigheden in kledingfabrieken in Bangladesh? Voor extreem weer als gevolg van klimaatverandering? Jij bent niet de oorzaak van deze gebeurtenissen of verschijnselen, noch heb je er moreel schuld aan. En toch ben je er, volgens de Amerikaanse filosoof Iris Marion Young, op een bepaalde manier verantwoordelijk voor.

Bij sommige maatschappelijke problemen, zoals sweatshop-arbeid, klimaatverandering of dakloosheid, is verantwoordelijkheid een ingewikkelde puzzel: geen enkele persoon veroorzaakt deze problemen individueel, geen enkele persoon kan ze individueel oplossen. Ze ontstaan als gevolg van sociale processen die worden ondersteund door overheidsbeleid en institutionele en informele normen. In dit soort gevallen, zegt Young, deelt iedereen die sociaal verbonden is met dergelijke processen de verantwoordelijkheid voor die processen.

Sociale verbondenheid kan ontstaan door verschillende alledaagse activiteiten. Consumenten die kleding kopen bij H&M zijn verbonden met sweatshop-arbeid. Mensen die autorijden of vlees eten zijn verbonden met klimaatverandering. Deze acties lijken op zichzelf onproblematisch. Toch kunnen ze ernstige gevolgen hebben wanneer ze systematisch worden uitgevoerd door talloze individuen over de hele wereld. Daarom is iedereen volgens Young ‘politiek verantwoordelijk’ voor het onrecht dat hij of zij veroorzaakt.

Gezien onze specifieke omstandigheden, kan het voor velen van ons redelijk of zelfs de enige optie zijn om bijvoorbeeld kleding bij H&M te kopen of vlees te eten. Normaal gesproken beoogt ook niemand de negatieve gevolgen van deze acties. Politieke verantwoordelijkheid is dus niet hetzelfde als morele verantwoordelijkheid of wettelijke aansprakelijkheid. Ze is eerder toekomstgericht en moet je tot actie aanzetten. Je handelt naar je politieke verantwoordelijkheid door samen met anderen actie te ondernemen om problematische processen te veranderen.

Dit kan op verschillende manieren. Je kunt je bijvoorbeeld aansluiten bij een beweging die bedrijven onder druk zet om de arbeidsomstandigheden in hun fabrieken te verbeteren of naar een Fridays for Future-demonstratie gaan.

Zo verbindt Young politieke filosofie met de dagelijkse strijd voor rechtvaardigheid en nodigt ze je uit om je eigen rol in wereldwijde patronen van onrechtvaardigheid te heroverwegen.

Literatuur: Young, I.M. (2011), Responsibility for Justice. Oxford: Oxford University Press

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Weekendlijstje Europa
Weekendlijstje Europa
Politiek

Weekendlijstje Europa

Vorige week stemden Europese regeringsleiders in met het kandidaat-lidmaatschap van Oekraïne en Moldavië. Onder druk van crises zoals de oorlog in Oekraïne, klimaatverandering of de Covid-pandemie kiest Europa vaak voor verdere Europese uitbreiding, samenwerking en integratie. Wat betekent dit voor de Europese identiteit en de rol van Europa in de wereld? In dit weekendlijstje vindt u vijf filosofische artikelen over Europa.

Lees meer
Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer