De macht van Geen idee - Een verslag van een dag Occupy Wall Street

Hannah Arendt, Occupy Wall Street, New School, Vrijheid, Mic Check

klik om een oordeel te geven!
Onze blogger Simone van Saarloos maakte een videoreportage van een dag Occupy Wall Street. 'Dit is zelfs ontroerend voor een twintiger als ik die de eenstemmige moderne media gewend is. De stem van de massa brengt hier werkelijk wat voort.' Bekijk en lees dit bijzondere verslag.




                       
Verslag van een dag
Een visuele impressie van een dag Occupy Wall Street - 5 oktober 2011



Vrijheid kent geen logische verbeelding. Wat er gaat gebeuren is onvoorspelbaar en juist die spontaniteit is vrijheid. Aldus Hannah Arendt in haar essay "What is Freedom?". Zelf deed Arendt er alles aan om de categorie politieke filosoof te ontwijken. Misschien om te voorkomen dat ze werd vastgepind op de criteria waar een politieke filosoof aan moet voldoen. Diezelfde hoop om stereotypen te vermijden heerst onder de kampeerders en demonstranten in Zuccotti Park, toepasselijk gelegen aan Liberty Street. 'De media schilderen ons af als naaktlopers en hippies', zegt een vrouw, het hennarood verbergt haar grijze haren. 'Ik heb gewoon een baan, een gezin. Wij behoren allemaal tot de vergeten 99% die de politici en de grote bazen op Wall Street niet van dienst zijn.'

Sinds 17 september kamperen er demonstranten op het Zuccotti parkplein, dus verschijnt er af en toe iemand in blote bast - dat zijn de naaktlopers. Men wast zich hier, net zoals hier gegeten wordt, gediscussieerd en vooral: geblogd. Jonge mannen en vrouwen zitten met hun laptops in het provisorische openlucht café. Ze delen hun ervaringen met de wereld. Het is een gevecht tegen de berichtgeving in de grote Amerikaanse en internationale media, want er heerst onvrede over wat er wel en wat er niet door hen naar buiten wordt gebracht.

De weg naar vrijheid mag dan onvoorspelbaar verlopen (en een nog minder voorspelbare uitkomst hebben), de wensen van de media zijn eenduidiger. Er moest geweld zijn, alvorens de media erbij waren. Dat geweld komt vooralsnog niet van de demonstranten, maar van de politie. Officier Bologna liep recht op twee in het nauw gedreven vrouwen af  en spoot hen pepperspray in het gezicht. De traditionele media waren toen nog niet aanwezig, maar de smartphones des te meer en de amateurbeelden werden wereldwijd verspreid: een ideale samenwerking tussen traditionele media en burgerjournalisten.

Op woensdag 5 oktober organiseerden studenten en professoren van de New School (waar Arendt vanaf 1967 tot aan haar dood in 1975 lesgaf) en de New York University een Walk Out om de demonstranten op Wall Street te steunen. De New School heeft een activistisch verleden dat volgens veel New Yorkers de laatste jaren weinig voorstelt. 'We zijn lui geworden', zegt een New School student en demonstrant. Samen met zijn medestudenten draagt hij een groot doek voor zich uit: Arab spring, European summer, American fall'. Velen beschouwen de aanhoudende demonstraties in het midden-oosten als een inspiratiebron. Een oudere vrouw, vrolijk gestemd en tevens ook student, is hoopvol over de huidige generatie: 'Iedere generatie vecht voor idealen.'

                                

'We are the 99%' scandeert het door de straten en op het Folley plein, waar men zich verzamelt voor een mars richting Wall Street - 'de kathedraal van kapitalisme'. Er is geen duidelijk doel dat al deze ontevreden demonstranten bijeen brengt. Wat ze precies verwachten van de politiek, wat ze voor zichzelf en de maatschappij willen bereiken valt niet in een eenduidige boodschap te vatten. Een vrouw draagt een groot, volgekalkt bord. Bovenaan staat: 'Occupy Wall Street is geen pakkende slogan, revolutie past niet op een bumpersticker.' Daaronder een scala aan politieke en sociaaleconomische misstappen. Het is juist de pluraliteit aan meningen die de 99% tot nog toe stil deed zwijgen  zo veel meningen, zo veel willetjes in een land kunnen nooit tot een overtuigende staatsmacht leiden.

Arendt beschrijft deze onmacht van verschillende meningen en verlangens in haar "What is Freedom?" als een modern fenomeen. De Oude Grieken beschouwden vrijheid puur als politiek handelen. Het idee van een individuele wil, die het goede handelen in de weg staat, was hun onbekend. Wanneer passies eenmaal overwonnen werden door de rede, wisten de Grieken wat goed was en handelden ze er ook naar. Inmiddels accepteren we het steigeren van de wil: 'ik wil' en en 'ik kan' komen niet altijd overeen. Zeker voor veel Amerikanen is er sprake van een groot gat tussen wat ze graag willen bereiken en wat (financieel) mogelijk is. De American Dream is lang niet meer wat het geweest is.



Het besef van een eigengereide wil en de discrepantie tussen 'ik-wil' en 'ik kan' heeft volgens Arendt tot een buitenproportionele machtshonger geleid. Onze wil geeft onvoldoende houvast om onszelf te reguleren, laat staan een samenleving. De overheersende wil tot macht leidt tot tirannieke vormen van macht. Zulk een vorm van politieke macht creëert een gouden fundament om een kathedraal van kapitalisme op te bouwen, maar is geenszins een vorm van macht die Arendt goedkeurt. Macht uit zich niet in overheersing, maar in de publieke sfeer, waar men samenkomt en met elkaar spreekt.

Vrijheid is wat Arendt betreft geen innerlijke aangelegenheid, maar een handeling in de publieke sfeer. Ze ontkent het innerlijke gevoel van vrijheid niet, maar acht het niet de specifiek menselijke vrijheid die het handelen wel is. Vrijheid wordt niet gevonden door te volgen wat de wil ons ingeeft. Dat doen we dagelijks: we ontbijten in de bagelshop, nemen de metro naar de universiteit, lopen in de schaduw van wolkenkrabbers. Het zijn handelingen die een duidelijk afgebakend begin en eind hebben, om de volgende dag weer opnieuw te worden verricht.



Vrijheid is dat wat ontspringt in de spontane handeling. Vrijheid is:

.'.. the sheer capacity to begin, which animates and inspires all human activities and is the hidden source of production of all great and beautiful things.'
Deze menselijke kracht, deze mogelijkheid tot vrijheid, moet wel de ruimte krijgen om zich actief te ontwikkelen. Effectief publiek handelen wordt volgens Arendt gestimuleerd door een stabiele thuisbasis waar lichamelijke basisbehoeften worden bevredigd. Juist het gebrek aan comfort, is wat veel mensen nu naar Wall Street brengt. De kampeerders transformeren hun probleem tot een protest. Hun gebrek aan voorzieningen, vormt een bindende kracht.. Er zijn vrijwilligers die eten uitdelen, die de was doen. Muzikanten verzorgen vermaak. Wanneer de media een beperkt beeld naar buiten brengen, maken de demonstranten hun eigen krant, de Occupied Wall Street Journal die inmiddels over de hele stad verspreid wordt. In Union Square park, vele straten ten noorden van Wall Street, deelt een vrijwilliger de rood gekleurde Occupied Wall Street Journal uit. Veel hardwerkende New Yorkers laten tijdens deze lunchpauze hun New York Times in de tas en lezen, waarschijnlijk met gemengde emoties (Hoezo hebben die naaktlopers wel de tijd om in Zuccotti Park te chillen?), de Occupied Wall Street Journal. Wie nu een foto neemt van dit stadspark ziet een wereld waarin men een krant leest in de kleur van revolutie.




Dat de individuele wil vrijheid soms in de weg zit, moge duidelijk zijn. We hebben misschien geen zin om op Wall Street te kamperen in de herfstwind. Ook kunnen onze gedachten in de weg staan. Natuurlijk moeten we nadenken om überhaupt kritisch te kunnen zijn over datgene wat zich buiten ons om, bijna automatisch, lijkt af te spelen. Gedachteloosheid is zelfs een groot gevaar. Maar er moet ruimte zijn voor een spontaniteit die niet in theorie besloten ligt.

Deze belemmeringen van de wil en beperkende gedachten zijn duidelijk zichtbaar in het Zuccotti Park. Nadat vele marcheerders in het kamp zijn aangekomen, ontstaat er een discussie. Zonder moderne communicatiemiddelen en met een paar duizend mensen bijeen, is dat lastig, maar niet onmogelijk, zo blijkt. De menselijke microfoon wordt ingezet. 'Mic check. Mic check', klinkt het. Iemand staat op, krijgt het woord. De personen dichtbij de spreker, zeggen hem of haar na. De demonstranten verderop, die dit opvangen, geven dit weer door. Zinsdeel per zinsdeel gonst het gezegde de menigte door. Een prachtig systeem, ontroerend zelfs voor een twintiger als ik die de eenstemmige moderne media gewend is. De stem van de massa brengt hier werkelijk wat voort. Het probleem is wel, dat iedereen zijn zegje mag doen. Daar komt bij, dat er in een massa van duizenden ook nog mensen zijn die graag twee keer hun zegje doen, simpelweg herhalen wat de persoon voor hen zei, of een lang monoloog houden. Vanavond is niemand het met elkaar eens. Lopen we vanavond naar Wall Street of blijven we in het kampement? De meest plausibele consensus lijkt: zij die willen marcheren, die marcheren. Zij die willen blijven, die bewaken het kamp. Maar dan is er iemand die de achterblijvers 'watjes' noemt en de discussie duurt voort.



Critici bespotten de chaos aan meningen, willetjes en motieven die bij Occupy Wall Street aanwezig zijn. Het NOS noemt de demonstranten een 'bont gezelschap' met een 'vage aanklacht'. Pluraliteit is een probleem. Het ontneemt de mogelijkheid tot politieke soevereiniteit. Maar verban pluraliteit en je maakt de mens kapot: onze individuele eigenheid voorkomt dat de maatschappij even glanzend en statisch wordt als de wolkenkrabbers op Wall Street. Samenkomen is belangrijk, verandering vindt nooit plaats in isolatie. Samenkomen onder één leider en één ideologie is echter gevaarlijk: 'This unitedness of many into one is basically antipolitical ...' Het is de onzekerheid en onvoorspelbaarheid die bij pluraliteit komt kijken, die foutieve macht van bovenaf kan tegenhouden.

Wanneer ik een aantal demonstranten vraag waarom ze naar Zuccotti Park komen, hebben ze allen een ander antwoord klaar. Ze zijn nieuwsgierig. Ze zijn boos. Ze zijn arm. Ze zijn geïnspireerd door de Arabische lente. Iemand houdt een bord omhoog: 'This is the first time Ive felt hopeful in a very long time.' Wanneer ik hen vraag wat ze verwachten van hun protest, wat er hierna gebeuren zal, geven ze allen het juiste antwoord: 'Geen idee.' Het begin en het doorzetten van dit begin, is het enige wat nodig is. 'Man is free because he is a beginning.' De uitkomst is ongewis. Dat is vrijheid.



* Hannah Arendt. The Human Condition (1958) & "What is Freedom?" in Between Past en Future (1961)

Met dank aan Liz Dautzenberg en Esmee Postma voor de visuele ondersteuning.


Reacties

Simone,

Voorop staat dat je de schoonheid van deze gebeurtenis beeldend en krachtig neer hebt gezet.Dat de diversiteit aan motieven,inclusief individuele leden van het politiekorps,hoopvol is ben ik het ook met je eens.Hoewel ik betwijfel of je medestudenten aan de New School werkelijk zonder 'idee' of puur uit eigenbelang meebezetten.Ze lijken zich juist meer bewust van het algemene belang van de beweging dan iets anders.

Voorheen doelde ik eigenlijk niet op provocatie door mensen die uit zijn op rellen.Een overlegstructuur gebasseerd op consensus houdt die mensen vaak vanzelf weg.En dat is denk ik ook wat je bedoelt met hoor en wederhoor. Wat ik op doelde is dat het duurzaam opeisen van de publieke ruimte noodzakelijk leidt tot repressie en geweld door de staat.

Juist wat niet ingelijfd kan worden omdat het onvoorspelbaar of gevaarlijk zou zijn wordt gecriminaliseerd,afgebrand of opgebroken.Om je vraag te beantwoorden:
de burgerjournalistiek vervult volgens mij in dat laatste een belangrijke rol.Dat is althans de stand van zaken in Nederland.

Gevaarlijk blijven,met behoud van die diversiteit,lijkt best een ingewikkelde zaak.Naast onvoorspelbaarheid vraagt het om infrastructuur en organisatie.Soms ook om minder vreedzame en meer dwingende actiemiddelen.

Zojuist las ik bijvoorbeeld dat Occupy Oakland opgeroepen heeft tot een algemene staking na een traangasaanval door de politie. Zie:indybay.org.

Zo lijkt jou gelijk over de dreiging dan ook gedaante te krijgen. Spannend wel! Blijf ons op de hoogte houden.

Harir op 28-10-2011 om 23:28

Harir,

Lees eventueel het artikel van de New School (mijn universiteit) krant 'To Those on the Fringe Occupy Wall Street Keeps its Distance' op pagina 3 - http://www.nsfreepress.com/

Het artikel gaat over de aanwezigheid van ongewenste demonstranten of groeperingen en hoe OWS daarop reageert.

Simone op 26-10-2011 om 23:28

Dag Harir,
Dank voor je reactie. Je hebt gelijk: ieder individu dat mee doet aan de mars, bepaalt voor zichzelf hoe hij/zij reageert op de politie. Er zullen dus onruststokers tussen zitten die het imago van de demonstranten geen goed doet. Anderzijds: de politie is zelf ook verdeeld. De video van officier Bologna werd pas echt opmerkelijk, toen er ook een video verscheen van een agent (in blauw overhemd; de witte overhemden zoals Bologna zijn de baas in het korps) die niet begreep wat zijn collega deed.

De verdeeldheid onder de demonstranten is zowel zwaktebod als kracht van de beweging, denk ik.
Veel demonstranten in Zuccotti Park zeggen nooit eerder zoiets te hebben meegemaakt (zo ook de oudere vrouw in het filmpje). Ik denk dat veel politieagenten 's avonds thuiskomen en hetzelfde denken. Ze staan in grote getalen rondom het park of langs de mars (wanneer er een georganiseerd is), het merendeel verveelt zich. Er zijn hier zo ongelooflijk veel agenten, dat je je soms afvraagt wat hen bindt. Zij volgen orders van bovenaf, de demonstranten bepalen zelf hoe en wat. Zij fungeren in een publieke ruimte van hoor en wederhoor. Dat is hun vrijheid. Die vrijheid is onvoorspelbaar. Dat is beangstigend en soms zelf gevaarlijk, maar maakt de beweging van OWS wel tot wat ie is.

De demonstranten mogen dan verdeeld zijn, ik ben benieuwd hoe lang het duurt voordat de New York Police Department openlijk verdeeldheid toont (daar zorgt de burgerjournalistiek wel voor?)!

Simone op 26-10-2011 om 23:28

Hoi Simone,
Mooi beeldmateriaal en goede argumenten. Wel is me nog steeds een raadsel hoe besluitvorming binnen zo'n demo precies in z'n werk gaat. Als er snel besloten moet worden hoe te rageren op politiegeweld bijvoorbeeld. Weet wel van grote andersglobaliserings demo's dat het kleinere groepjes demonstranten zijn die zich meestal bewust zijn van actiemethodes en strategieen. Maar verdeel en heers van de politie heeft in deze situatie een grote slagingskans zou je zeggen.Afijn, misschien een onderwerp voor je volgende blog!

Harir op 22-10-2011 om 23:28