Gelukkige minuten

Een en al spanning

Tim Parks, taal is een obstakel, meditatie

klik om een oordeel te geven!
In Leer ons stil te zitten van Tim Parks kwam ik de volgende passage tegen: ‘Als ik een schilderij of een film bekeek, probeerde ik meteen het mooie en lelijke ervan in woorden uit te drukken. Mijn geest dreunde meteen een recensie, of een kritisch essay, op. Het leuke voor mij aan het bekijken van films en schilderijen waren juist die verbale bezigheden na afloop. En zelfs tijdens het kijken. Ik schreef de recensie tijdens de film, terwijl ik naar het schilderij keek. Alles moest via taal beleefd worden of het was niet beleefd […] Hierin verschilde ik, denk ik, niet veel van die ongelukkige mensen die niet echt op vakantie zijn geweest als ze geen foto’s gemaakt hebben.’ 
 
Vooral die laatste vergelijking van Tim Parks trof me, omdat ik wel eens spot over mensen die uitgerekend op het hoogtepunt van hun buitenlandse reis - laten we zeggen oog in oog met de wonderbaarlijke Dom van Florence - een fototoestel tussen zichzelf en de werkelijkheid plaatsen. En dat terwijl ik zelf op reis iedere avond koortsachtig mijn aantekenboekje vol krabbel. Ik heb, denk ik, onvoldoende beseft dat taal - net als het fototoestel - behalve een gevoelig registreerinstrument ook een obstakel is, een belemmering voor de zuivere ervaring. Tim Parks: ‘De ervaring zelf was niet belangrijk, maar de ervaring zoals die beschreven was.’ 
 
Dat taal soms een obstakel is, merkt Tim Parks tijdens zijn oefeningen in meditatie. Het is bijna ondoenlijk de woordenstroom in ons hoofd het zwijgen op te leggen. Waarom iemand dat zou willen proberen, en dan ook nog zo’n verstokte rationalist als deze Engelse, in Italië woonachtige schrijver, legt hij uit in Leer ons stil te zitten. Het is het verslag van een urologische aandoening die door geen enkel regulier medisch onderzoek aan het licht wordt gebracht, maar evengoed Parks’ leven vergalt. De scepticus kan er uiteindelijk niet omheen: lichaam en geest zijn één. De auteur is ‘één bonk zenuwen, een slechte houding en slechte gewoonten.’ 
 
‘Was het mogelijk om mezelf grondig te veranderen? Was het mogelijk om op eenenvijftigjarige leeftijd dit nerveuze, door taal gedreven gedrag af te leren?’ Dat het beantwoorden van die vraag het allerbeste in de schrijver Tim Parks naar boven haalt, is slechts een van de paradoxen in dit belangrijke boek. Als ik zijn redacteur was geweest, had ik alleen wel opgemerkt dat die talloze cursiveringen een restant suggereren van de spanning die hij hoopte te hebben afgelegd.
 
Tim Parks, Leer ons stil te zitten. Vertaald door Lidy Pol. De Arbeiderspers. 317 blz., euro 18,50
 
 
 
 
 
 
 

Reacties

Iets in taal zeggen betekent automatisch dat je overschakelt van puur gevoel naar ''het denken''.
Ik denk dat we dat graag doen om onze werkelijkheid van de ervaring beter te willen begrijpen.
Op dat moment beleef je de ervaring niet meer in het moment ,maar kom je door ''het denken'' eigenlijk los te staan van de ervaring zelf.Zo ervaar ik het tenminste zelf.

Toch vind ik taal iets moois omdat het je dwingt om je ervaring in een paar woorden te vangen om tot de kern komen.Je leert er dingen beter door te begrijpen.

Janneke Vloet op 18-08-2011 om 07:48

Taal kán inderdaad beschouwd worden als een belemmering van de zuivere ervaring. Maar soms is zo'n obstakel welkom, wanneer het afremt en dus doet nadenken. Of wanneer het als tussenschot fungeert tussen ons en een al te pijnlijke ervaring.
Met een registreerinstrumet (taal of fotografie) tover je de ervaring ook om tot een blijvende herinnering ... Iets opschrijven achteraf laat je tenslotte ook toe om de ervaring ten gronde te analyseren en te plaatsen in een groter geheel ....

VC op 12-08-2011 om 07:48