Pragmatische burgemeesters

Tjebbe Venema, Florentijn van Rootselaar, G8, Benjamin Barber

klik om een oordeel te geven!
We passeren de Ring om Antwerpen. In de schemering trekt de verlichting van rokende fabriekspijpen, flats en woningen in de stad als een ononderbroken streep aan ons voorbij. Op de achterbank van de auto interviewt Florentijn Rootselaar de politicoloog Benjamin Barber. We zijn onderweg van Brussel naar Amsterdam, waar Barber een reis door Europa zal afsluiten. Tijdens het gesprek komen onderwerpen aan bod die Barber in zijn meest recente boek If Mayors Ruled The World behandelt.

Volgens Barber 'zit de democratie in de problemen'. De 400 jaar oude bestuurlijke vormgeving van natiestaten past niet bij een 'interdependente' wereld, die geconfronteerd wordt met problemen die veel verder gaan dan landsgrenzen. De politicoloog denkt dat de politiek weer wendbaar kan worden door nadruk te leggen op steden en samenwerkingsverbanden tussen steden. Terwijl nationaal bestuur polariseert en verlamd raakt door politieke ideologie, vinden burgemeesters pragmatische oplossingen voor grote problemen.

Klimaatverandering is zo’n probleem. Voor Barber is het zelfs de belangrijkste kwestie van deze tijd, omdat klimaatverandering de mensheid bedreigt. Terwijl de ambitie om een grensoverschrijdend klimaatakkoord  te sluiten bij regeringsleiders lijkt te ontbreken, komen burgemeesters met praktische oplossingen. Zo liet Michael Bloomberg 10.000 vierkante meter dak in New York wit verven, om zonlicht en daarmee warmte te reflecteren. Burgemeester Antonio Villaraigosa wist met verschillende aanpassingen de uitstoot van koolstofdioxide in de haven Los Angeles in vijf jaar tijd met 72 procent terug te brengen, zonder de haven in te krimpen. Sterker nog: de haven groeide in die vijf jaar. Volgens Barber is de stad de plek waar maatschappelijke problemen zich manifesteren. Daar zouden ze dus ook opgelost moeten worden: kwesties als migratie, religie en gezondheid, maar ook zaken als mensenrechten (denk aan de Amerikaanse steden die voorop liepen bij de invoering van het homo-huwelijk). 

Het denken van Benjamin Barber inspireerde ons tot het uitdelen van de eerste wildcard, waar ik over schreef in mijn column van eind oktober. Twee dagen na de autorit spraken we Benjamin Barber opnieuw, nu op Schiphol en voor de camera. Een denker die het faillissement van het bestaande politieke bestel verkondigt uitnodigen voor een evenement dat G8 heet: ik ben me bewust van de ironie. Toch ging hij in op onze uitnodiging en noemde hij de kwesties die hij graag zou willen behandelen tijdens de G8 van de Filosofie. Benieuwd naar zijn agenda? Bekijk dan het filmpje hieronder.


Reacties

Barber noemt als een van de grote problemen de conflicten tussen religies en wijst ook op de overeenkomst tussen religies – wij zijn allen kinderen van God.
Opvallende overeenkomsten tussen religies zijn het geloof in een leven na de dood en het geven van morele leefregels (ook) in relatie tot dat leven na de dood. Hoewel er verschillende opvattingen bestaan over het leven na de dood, gaan de conflicten niet daarover, maar over de morele regels. Net als alle ouders wil God dat zijn kinderen gelukkig zijn. De morele regels dienen dan ook dat doel.
In de filosofie is het ook geen onbekend gegeven dat morele regels, waarden en normen, ertoe dienen de kwalitiet van het leven te bevorderen. De positie van Socrates in de Protagoras neemt in dat opzicht een bijzondere positie in, omdat hij ethiek daar een morele meetkunde noemt, een wetenschap (Kennis) van gelukkig leven. In de tijd van de Oude Grieken waren er nog niet de op allerlei gebied ontwikkelde wetenschappen, die relaties leggen tussen allerlei factoren en gelukkig leven. Die zijn er nu wel en daarom zou de filosofie er goed aan doen de morele meetkunde van Socrates een moderne uitwerking te geven. Een aanzet daartoe is te vinden op http://www.filosofieforum.nl/viewtopic.php?t=2022 De huidige Denker des Vaderlands Rene Gude bepleit het in Nederland ontwikkelen van een ‘genotsethiek’. De morele meetkunde van Socrates is zo’n genotsethiek.
De eerdere oproepen (Balkenende, Beatrix en Benedictus) tot een dialoog over waarden tussen verschillende culturen (en religies) zetten niet veel zoden aan de dijk, niet in de laatste plaats omdat het ontbreekt aan rationele argumenten. Uiteindelijk komt het neer op de ene intuïtie tegenover de andere, of (de ene interpretatie van) het ene heilig boek tegenover een andere. Een moderne empirische morele meetkunde kan rationele argumenten verschaffen.
Hoewel rationele argumenten geen garantie geven op het beslechten van religieuze conflicten – veel van die conflicten hebben economische en politieke achtergronden – zouden ze toch wel degelijk op allerlei manieren behulpzaam kunnen zijn.

Jeroen de Koning op 25-11-2013 om 22:09