Tussen empathie en indifferentie

Lisa Doeland, empathie, indifferentie, G8 van de Filosofie

klik om een oordeel te geven!
Je zult altijd zien dat er spannende dingen gebeuren wanneer je weg bent. Dus net in de week dat ik in New York zat, sprak Human-redacteur Tjebbe Venema met Daniel Dennett. Nou ja, ik heb in New York natuurlijk ook van alles meegemaakt, maar met de G8 van de Filosofie had het niets te maken. Of toch wel? Aan grootstedelijke problematiek geen gebrek in die asfaltjungle. Maar laat ik het niet al te groot maken. Zygmunt Bauman (die ook in de top 8 zou moeten staan!) heeft het over het probleem van de vreemdeling. Onze natuurlijke neiging is om voor de mensen in onze omgeving te zorgen, zegt hij, maar dat is in de loop der tijd steeds lastiger geworden. Want wie is vriend en wie is vijand? In Amsterdam vind ik het al moeilijk om te bepalen wie mijn naaste is – welke daklozenkrantenverkoper adopteer ik wel en welke niet? En op welke gronden? In een stad als New York, waar ik bovendien zelf vreemdeling ben, is het al helemaal lastig. Ik merkte dat ik steeds schipperde tussen afstand en nabijheid, tussen me afsluiten en me openstellen voor de constante stroom van mensen waarin ik me voortbewoog.

Tijdens de eerste metrorit deelden we een coupé met een zwarte man die steeds harder en steeds agressiever tegen het luchtledige begon te praten. Hij was boos over geld, er was hem onrecht aangedaan, zoveel was duidelijk. In zo’n geval weet je wat je moet doen. Niet aankijken, doen alsof je hem niet opmerkt. Dat is niet erg, hij merkt jou ook niet op. Ook voor de aanwezigheid van de vele Roma-achtige vrouwen die ik in de dagen die daarop volgden zag zitten in metrogangen en voor deuren sloot ik me af.  Nog steeds bekend terrein: ‘dat soort vrouwen’ heb je in Nederland ook. Lastiger werd het toen de blanke jongemannen ten tonele verschenen. Ze zaten achter bordjes waarop ze met stift geschreven hadden waarom ze daar zaten. Ik heb geen van de bordjes gelezen. Waarom? Het zal met identificatie te maken hebben. Hun leven zal meer dan dat van de zwarte mannen en Roma-vrouwen op het mijne geleken hebben. Ik wilde er niet aan. Op de laatste dag ging het mis. Ik zag in mijn ooghoek weer iemand de coupé binnenlopen en mijn kant op schuifelen. In een flits zag ik een bordje en volautomatisch sloot ik me voor deze persoon af. Schuin tegenover me bleef het staan, klaar om er bij de volgende halte weer uit te gaan. Ik keek toch op en zag dat het een jonge vrouw was, hooguit twintig, en dat ze een kind voor zich in een draagzak had. Afwezig aaide ze door het haar van dit slapende anderhalfjarige meisje. Niet veel jonger dan mijn dochter dus. Shit. Godverdomme. Ze kwam binnen en ik brak. Even kon ik alleen nog om haar en om al die anderen huilen. Zij kunnen er niet langer net als ik voor kiezen om zich voor hun omgeving af te sluiten en zien zich aan hun omgeving overgeleverd. Aan mij dus ook. En ik heb niets gedaan.

Ik weet wel dat er geen filosoof, geen mens is die mij kan vertellen hoe ik hier het beste mee om kan gaan. Maar ik zou maar wat graag een handvat krijgen, een stelregel, iets om die machteloosheid mee te doorbreken. Hoe vind ik een midden tussen geveinsde indifferentie en verlammende empathie? Dat zou ik graag willen weten. Ik hoop dat Bauman er in april bij is om daar dieper op in te gaan. 

Reacties

Leuke Lisa,
28-10-2013 18:42
Ik vind jou leuk vanwege deze prangende vraag en want je om-be- schrijft nog meer dan enkel jouw vraag.
Daarna zag ik jouw foto pas...ook leuk...
Je schrijft:
Onze natuurlijke neiging is om voor de mensen in onze omgeving te zorgen, zegt hij, maar dat is in de loop der tijd steeds lastiger geworden.

Ik ben dan wel 64 maar in mijn wezen ben ik de Philipstelg gebleven die met ouders veelvuldig meeverhuisde in mijn jeugdjaren, ook naar andere landen en continenten.

Ja, ik spreek daardoor vloeiend Frans, Nederlands en Engels maar mijn geest past nergens bij en wordt beschouwd als 'niet passend'. Niet passend, zelfs niet bij de mensen in mijn geboorte (Philips)-stad, Eindhoven.
Ik denk, schrijf, praat en doe nl. anders dan de nimmer verhuisde lokalen, waar dan ook.
Momenteel ben ik boekenschrijvers aan het filmen tijdens de aankondiging en hun presentatie over het nieuwe boek.
Daarbij ben ik in het bijzonder getrokken door schrijfster Lulu Wang die (in mijn optiek) veel dient als voorbeeldig integratie model.
Nu ik haar reeds een 6-tal keren gefilmd heb komen er steeds meer gedachten met duidelijke details van haar naar boven.
Uiteindelijk zou ik er een reportage of documentaire over kunnen maken, but..., mais..., aber..., pero...maar!
Vriendelijke groet,

Frans Peter Kuijl
Kopie naar mijn Facebookpagina

Presidiofilms---The Stories
http://youtu.be/vmxT-QhIv70

Frans Peter Kuijl op 28-10-2013 om 18:25