Oorsprong

Thomas Nagel, oorsprong, Darwin

klik om een oordeel te geven!
Sinds de publicatie in 1859 van On the Origin of Species  is het werk van Darwin almaar gegroeid in status en het heeft nu de proporties bereikt van een intellectuele Himalaya waar niemand langs of overheen kan. En toch ligt er achter dit gigantische bouwsel een vinnige vraag: waar komt het leven eigenlijk vandaan? Want met de oorsprong van de soorten beginnen we in hoofdstuk twee van de geschiedenis van het leven op aarde. Hoofdstuk één is nog altijd niet geschreven.

Thomas Nagel wijst daar zeer uitdrukkelijk op in zijn Mind and Cosmos. Why the Materialist Neo-Darwinian Conception of Nature is Almost Certainly False. Nagel maakt de kachel aan met wat hij beschrijft als reductive materialism, het tegenwoordig vrijwel overal stilzwijgend aanvaarde idee dat biologie en psychologie onvermijdelijk zullen wegzinken in de wateren van de theoretische fysica, zonder dat er nog een rimpeltje overblijft aan het oppervlak.

Zijn vraag is of de huidige chemie en fysica het spontane ontstaan van leven gebaseerd op zichzelf reproducerende macromoleculen kunnen verklaren. En als het antwoord ja is, waarom doen we dat dan niet? Nagel denkt dat het antwoord nee is. Overigens heeft hij een zo mogelijk nog scherper ‘nee’ voor suggesties uit de hoek van God of Intelligent Design. Maar hij blijft wijzen op de begripsmatige onmogelijkheid van een mechanistische verklaring voor de oorsprong van leven. Zijn weigering om zichzelf het kamp van de materieel reductionisten in te laten drijven werkt erg verfrissend. Dat deze houding als halsstarrig of misschien zelfs als absurd over komt zegt alles over de gedachteloze vanzelfsprekendheid waarmee het reductionisme overal wordt bejegend. Misschien helpt het als we het probleem nog eens formuleren: ‘De genetische code – het creëren van een rij nucleotiden waaruit kan worden afgelezen welke aminozuren aaneen moeten worden geregen, tezamen met een afleesmechanisme dat de instructies uitvoert – lijkt vrijwel geheel resistent tegen een louter fysische uitleg.’ Maar alle wetenschappers denken tegenwoordig dat het slechts een kwestie van tijd is en we zijn er uit.

Wie organismes als ons wil verklaren die moet ook bewustzijn, gevoel, emotie enz. verklaren. Geestelijk leven is volgens Nagel niet iets dat halverwege de geschiedenis van het leven ontstond, zeg maar ergens tussen de mieren en de reptielen, nee, het is een aspect van levende wezens dat we vanaf de primitiefste bacterie aanwezig moeten achten. Misschien is geest zelfs net zo fundamenteel als ruimte en tijd. Dit kan ik niet helemaal meer volgen, maar na lezing van het boek had ik het prettige gevoel dat je soms krijgt bij filosofie, dat de ramen weer even helemaal schoongemaakt zijn. De evolutietheorie kan het ontstaan van leven niet verklaren. Fysici en biochemici denken te makkelijk dat zij dat klusje wél kunnen klaren. En wat de geest betreft: hoe waarschijnlijk is het dat die ergens halverwege aan het leven werd toegevoegd? 

Reacties

Sorry voor de taalfout (dt i.p.v. d).

Bauke Jan Douma op 13-09-2013 om 16:04

Wat de geest betreft heb ik recentelijk gelezen, van Daniel Dennett: Sweet Dreams. Ik had daarbij hetzelfde gevoel
als Bert Keizer meldt bij het lezen van Nagel (waarvoor ik hem dank -- komt op mijn verlanglijstje), namelijk veel
instemming maar zo nu en dan kritiek die niet op een onderdeel is, maar zeer fundamenteel. Eigenlijk hoop ik altijd
dat Dennet ongelijk heeft, wordt geconfronteerd met zijn sterke argumentaties, en vang hem dan op non-sequiturs,
kinnesinne, behaviorisme, etc. Dan ben ik even blij -- maar niettemin op mijn hoede. Wat als de geest, in uiteindelijke
beschouwing, al even deterministich is als de volledige fysieke wereld (en nu ik dat opschrijf komt enig alternatief
daarvoor me alweer als volkomen absurd voor). En toch. Vanmorgen besloot ik om niet over een blaadje te fietsen,
aar erlangs. Vrije wil -- besloot ik. Wie daarvan zegt 'gedetermineerd' antwoord ik "absurd". Maar ik twijfel. Want.
De. Feiten.

Bauke Jan Douma

Bau op 13-09-2013 om 16:04

De vraag ‘Waar komt het leven eigenlijk vandaan?’ kan door de huidige wetenschappers nog niet beantwoord worden. Dit komt omdat alleen de buitenste schil van de werkelijkheid onderzocht kan worden met het rationele vermogen waarmee een wetenschapper is toegerust.
Alleen met de totaliteit van jezelf kan men ook de binnenkant van de werkelijkheid ontdekken, de kern, zo is door de oude Rishi’s al gezien.
Wanneer een wetenschapper dat vermogen in zichzelf laat ontwikkelen, zal hij ontdekken dat alle materie in het universum geest is. De wetenschap lilaca bestudeert de materie die de geest is. Het is de fysica van de geest. Vanuit die visie onderzoekt zij materie, leven, de mens en de evolutie na de mens.

Jan van Roosendaal op 12-09-2013 om 16:04

Als de ramen weer helemaal schoon zijn gemaakt, ontdaan van het oorverdovende subjectieve gedonder van het materialistische denken, dan breekt wellicht het licht door dat alles maar dan ook alles de manifestatie is van de immanente geest. Beseffen dat alles maar dan ook alles de manifestatie is van de immanente geest is zoiets als de lente van het denken welke zichzelf waarneemt door het heldere glas van de ramen. En dan te beseffen dat dit, deze 'wetenschap', al geruime tijd geleden op een zeer uitvoerige wijze deel is geworden van ons menselijk bestaan. Wat is 'filosofie' heden ten dage eigenlijk?

Alex op 10-09-2013 om 16:04