De eeuwige wederkeer van

Intimiteit als schaamte. Over familie.



klik om een oordeel te geven!
Ik werk aan een twitteressay over familie en intimiteit. Hier verzamel ik de tweets, zodat het essay langzamerhand vorm krijgt. Op twitter volgen? @leonheuts #twitfil



Wat het meest nabij is, is ook het meest vreemd, schrijft Emmanuel Levinas. Een goede beschrijving van familierelaties. (1)

Onze ouders en kinderen, broers of zussen, zijn het meest nabij. Maar accentueert hun nabijheid niet juist dat ze anders zijn? (2)

Het is een algemene beschrijving van de menselijke conditie: hoe dichterbij de ander bij je staat, hoe meer soms opvalt dat hij echt een ander is. (3)

Ik denk ook aan ouders, die hun kind zien en opeens denken: ik begrijp jou niet. Wie ben jij? (4)

Niet omdat het kind een ander levenspad kiest dan de ouders voor ogen stond, maar omdat achter die keuzes het radicaal andere zichtbaar is. (5)

Tegelijkertijd kunnen ouders hun kinderen niet scheiden van henzelf. Een paradoxale ervaring: het vertrouwde en vreemde inéén. (6)

Hetzelfde als we in de spiegel zien dat we op vader of moeder lijken.Vervreemding, of vertrouwdheid? Een unheimliche ervaring. (7)

Het paradoxale van tegelijkertijd vreemd en vertrouwd, is het meest voelbaar bij de dood van een geliefde. (8)

Aan de ene kant nog steeds die geliefde - vertrouwd tot het laatste detail. Aan de andere kant een dood lichaam. Warm én koud. (9)

De paradoxale combinatie van vreemdheid en vertrouwdheid. Gerrit Achterberg vangt het meesterlijk in het gedicht Moeder. (10)

Ik zat met moeder aan de haard, zij breide
en ik deed niets dan sigaretten roken.
(11) 

Ze zei: jongen, je moet niet zo veel roken;
je moet er vanaf morgen mee uitscheiden.
(12) 

Ik ben het haardvuur nog wat op gaan stoken;
horende hoe het zachtjes in mij schreide,
(13) 

omdat het niet kon worden uitgesproken,
wat zich vlakbij voor eeuwig wou bevrijden.
(14)

Het gedicht lijkt een beeld te geven van een alledaags familietafereel – maar juist daarin schuilt de symbolische kracht. (15) 

Achter het tafereel schuilt het onuitgesproken en fundamenteel onuitspreekbare verdriet van de zoon en dichter. (16) 

Het zwaarwegende verdriet dat tussen hen in staat, en dat Achterberg heeft gearticuleerd zonder expliciet te benoemen. (17) 

Reacties

Moest denken aan Herman Gorter's gedicht over de liefde:
De strofe:
Zie je ik wou graag zijn
jou, maar het kan niet zijn,
het licht is om je, je bent
nu toch wat je eenmaal bent

Lea op 02-07-2018 om 18:17

Goed zo Oude Paul!

Frikkie Strok op 26-06-2015 om 18:17

Vreemdheid zit in mezelf niet in mijn ouders en broers . Egoisme is de sleutel.

Dorian op 26-06-2015 om 18:17

Ik schaam me voor mijn verlangen naar nabijheid. Ik schaam me voor mijn onvermogen nabij te zijn. Ik schaam me voor de logge gebaren die deze schaamtes voortbrengen. Ik zie ze intimiteit vermorzelen. Ik schaam me voor mijn schaamte.

NN op 26-04-2015 om 18:17

Schamen doe je slecht voor jezelf.

philotuut op 03-09-2013 om 18:17

Hoe zinvol is het om bijvoorbeeld dat citaat van Levinas slechts als citaat te nemen? Zo is het citaat nogal nietszeggend en roept het direct weerstand in me op. Levinas zal ongetwijfeld mooie dingen gezegd hebben, maar losgerukt uit hun context raken citaten hun zeggingskracht kwijt.

Ralph op 02-09-2013 om 18:17

Niets komt zo hard het hart binnen als diegene die bloedverwant is en nooit gekozen is als vriend.

Paul Brussaard op 02-09-2013 om 18:17

Iets kennen is het anders te weten. Iets hetzelfde denken is een oppervlakkige of totalitaire gedachte. Iets liefhebben is er ondanks het verschil mee te verkeren. Waar "iets" staat, mag ook "iemand" gelezen worden.

Paul Oude Luttighuis op 01-09-2013 om 18:17