klik om een oordeel te geven!
Ik sta in de rij voor EasyJet.  Op mijn boardingpas staat dat als ik 9 euro extra betaal, ik die rij kan vermijden. Dan mag ik als eerste naar binnen. Fast track of priority lane heet dat in vliegjargon. Ik weiger dat te doen, want ik beschouw het als een slinkse manier van de luchtvaartmaatschappij om nog meer aan mij te verdienen. Om me heen lijkt iedereen er zo over te denken, trouwens, en dus is de rij druk en benauwd.

Terwijl ik in de rij sta, lees ik Michael J. Sandels Niet alles is te koop. En veer op. Zijn eerste hoofdstuk gaat over de filosofie van de fast track lane. Dat fenomeen is op diverse terreinen van de samenleving doorgedrongen. In themaparken kun je rijen voor attracties vermijden door een speciale pas te kopen, en in Amerika kun je betalen om toegang te krijgen op de vluchtstrook tijdens files. Aanvankelijk  mocht dat alleen als je carpoolde, maar dat leverde hilarische situaties op waarbij mensen een opblaaspop naast zich neerzetten om de politie om de tuin de leiden. Inmiddels kan iedereen die wil betalen voorrang kopen. 

Volgens Sandel wijst dit op de toenemende invloed van geld en de infiltratie van het marktdenken op levensterreinen die ooit werden beheerst door niet-economische principes. Sommige morele waarden en publieke goederen zouden niet te koop moeten zijn, stelt hij.

Sandel spreekt zijn zorg uit over de maatschappelijke consequenties van een marktsamenleving. In de EasyJet-rij werd ik ook bevangen door de zorg over wat de fast track sale met de psyche van de mens doet: wie in de rij staat, zoals ik, is immers gierig, geduldig of arm. Ik zou gefrustreerd raken als ik in de file stond en de ‘rijken’ voorbij zag zoeven.

En dus lees ik How not to Worry about Money van John Armstrong. Het is een van de zes zelfhulpboekjes die The School of Life onlangs uitbracht. De meeste vraagstukken over geld gaan niet over geld, beweert Armstrong. Hij laat zien waarom geld geen obsessie zou moeten worden – fast track is geen prioriteit in het leven. Er staat ook een geruststellende curve in het boek die de hoeveelheid geld afmeet aan levensgeluk – die neemt eerst toe, daarna af. Het is een leuk boekje, met concrete oefeningen die je bewust maken van je houding ten aanzien van geld. Na lezing van het boek zijn mijn individuele zorgen weliswaar minder, maar is de bredere fast-trackmaatschappij die Sandel signaleert allerminst van de baan. In de rij ervaren we de grenzen van de markt aan den lijve: sommige dingen zouden niet te koop mogen zijn.

Lees een interview met Michael J. Sandel in Filosofie Magazine (nr 7/2012) van deze maand

Reacties

Ik heb jaren lang, als chronisch patient, 7 euro betaald om niet in de rij te hoeven staan. Ik kan nl. erg moeilijk staan. Dit is helaas niet meer mogelijk. Gewoon in de rij. Ik zou graag in de rij staan want dat betekend dat ik lichamelijk dit ook aan kan. Nu sta ik af en toe op om mijn koffer een zet te geven of zijn er mensen die mijn koffer een stukje vooruit schuiven :). Alternatief is er wel, ik moet dan gewoon opgeven dat ik gehandicaptenvervoer wil maar dat wil ik niet!

Gea Alderliesten op 31-07-2012 om 14:42

Wij werden vanaf de terminal met de bus naar het vliegtuig gebracht. De mensen in de Priority lane mochten als eerste de bus in. Zij konden dus niet als eerste de bus uit en zaten als laatste in het vliegtuig. Zonde van je 9 euri... Maar onbetaalbaar voor de mensen in de rij !

Joe op 23-07-2012 om 14:42

Met mijn museumjaarkaart mag ik ook zo langs de rij heen..... Moet ik me nu schuldig voelen?

Dirk kaan op 22-07-2012 om 14:42

Filosofie is niet mijn inspiratiebron, maar de stukjes van Hugo Verbrugh lees ik met plezier.
http://www.desteronline.nl/category/columns/hugo-verbrugh/

Johan op 21-07-2012 om 14:42

Bij veel attractieparken heb je ook een 'fast lane' voor rolstoelers. Daarmee wordt een heleboel 'gedoe' (en daardoor extra wachttijd voor de rest) voorkomen. Toch krijgen de rolstoelers vaak verontwaardigde blikken en opmerkingen van de rest;-)

Kees de Jager op 21-07-2012 om 14:42

Interessante observatie, Hans. Misschien geen 9 euro betalen omdat de tijdwinst enkele minuten bedraagt, en niet - bij het kiezen voor paard en kar/openbaar vervoer/fiets toch al snel enkele dagen/maanden?

Guy Bourgeois op 20-07-2012 om 14:42

Wel vliegen en tegen fast track als fenomeen, is dat niet strijdig? Vliegen is als snelle maar milieuvernielende reiswijze ook te koop voor een elite (op wereldniveau gedacht). Waarom dan nog niet even 9 euro betalen om die rij te omzeilen?

Hans Lustenhouwer op 20-07-2012 om 14:42

Niets mis mee om in de rij te staan en gewoon op je beurt te wachten, teken van sociaal gedrag. Voorrang kopen om als eerste naar binnen te kunnen, is ego-tripperij c.q. ego-zielig, meelijwekkend. Ik voel me alleen maar sterker in de rij van wachtenden.

Ria Smits op 19-07-2012 om 14:42

Het is maar hoe je het bekijkt: je kan mensen die de 'priority lane' nemen ook (meewarig) bekijken als verspillende, ongeduldige en rijke medemensen. Word je helemaal niet gefrustreerd van.

Guy Bourgeois op 19-07-2012 om 14:42