Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement

Adam Smith

Adam Smith

Geboren

5 juni 1723 Kirkcaldy

Overleden

17 juli 1790 Edinburgh

Hoofdwerken

The Wealth of Nations at MetaLibri Digital Library, The Theory of Moral Sentiments

Opleiding

Moraalfilosofie

"De echte tragedie van de armen is de armoede van hun aspiraties."

"De mens is een dier dat overeenkomsten sluit: geen enkel ander dier doet dit - geen hond wisselt botten uit met een ander."

Adam Smith (1723-1790) is één van de belangrijkste figuren uit de zogeheten ‘Schotse Verlichting’ waartoe ook zijn vriend en geestverwant David Hume behoort. Smith wordt wel de ‘vader van de moderne economie’ genoemd, vanwege zijn magnum opus An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations (1776), maar met zijn andere klassieker The Theory of Moral Sentiments (1759) profileert hij zich ook als moraalfilosoof.

In dat laatste boek beschrijft hij ‘wederzijdse sympathie’ als het fundament van morele opvattingen. Hij verwerpt daarmee de in die tijd gangbare opvatting dat onze morele opvattingen zouden steunen op een speciaal ‘moreel zintuig’, dat goed en kwaad zou kunnen onderscheiden. Mensen delen daarentegen een ‘sympathie’, het vermogen om ons in te leven in de gevoelens van anderen – wat we tegenwoordig zouden omschrijven met empathie.

Deze empirische benadering, wars van theorieën over goed en kwaad maar kijken wat er gebeurt in de praktijk, zien we ook terug in zijn vaak geciteerde Wealth of nations. Deze studie naar de werking van economie, is vooral bekend vanwege het concept ‘the invisible hand’. Smith bedoelt daarmee dat handelen uit welbegrepen eigenbelang  onbedoeld ook het algemene belang ten goede komt. De slager, brouwer of bakker handelen uit puur eigenbelang: ze willen zo veel als mogelijk verdienen aan hun producten. Maar juist daarom hebben wij vlees, bier of brood met een zo goed als mogelijke verhouding tussen prijs en kwaliteit. Als een producent immers  slechte kwaliteit levert, of zijn product te duur maakt, lopen wij naar de concurrent.
Smith’s visie is revolutionair, want breekt met het christelijke idee van deugdzaamheid. Toch betekent dat niet dat Smith puur egoïsme verdedigt. Smith staat wantrouwend tegenover zakenmannen, en waarschuwt voor monopolies, ofwel ‘samenzwering tegen het publiek om prijzen hoog te houden’. Eerder beschrijft hij de voorwaarden voor een economie om een natuurlijk equilibrium te bereiken – een systeem waarin verschillende elementen, zoals vraag en aanbod, zo veel als mogelijk in evenwicht zijn.

Video's

Adam Smith versus Karl Marx


Noam Chomsky over Adam Smith

  • De website van de Adam Smith Organisation

Opmerkelijk

Hoewel er weinig bekend is van de vroege jeugd van Smith, schrijft de meest bekende biograaf van Smith – John Rae – dat Smith als klein kind is ontvoerd door zigeuners en werd vrijgelaten na een reddingsoperatie.

Economie

Moeten we de krachten van de vrije markt hun werk laten doen? Of is het aan de overheid om in te grijpen in de economie? Over deze en andere vragen uit de economie leest u alles in dit dossier.

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.