Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement

Studenten achterhalen geheime drukker Spinoza

donderdag 16 mei 2013


Studenten boekwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam hebben achterhaald wie de belangrijkste werken van Spinoza in de zeventiende eeuw gedrukt heeft. Op een congres over de Verlichting in Brussel onthullen Trude Dijkstra en Rindert Jagersma vandaag dat de Amsterdamse drukker Israël de Paul (1630-1680) de geheime drukker was van Spinoza’s meesterwerken, de Tractatus theologico-politicus en de Ethica.

Beide werken gaan fel in tegen de godsdienstopvattingen van die tijd. Zelfs in het uiterst tolerante Amsterdam konden de boeken niet zonder gevaar verschijnen. Het achterhalen van de identiteit van Spinoza’s drukker kan nieuwe inzichten verschaffen in het netwerk van vrijdenkers dat het voor Spinoza (1632-1677) mogelijk maakte om te schrijven en te publiceren.

Trude Dijkstra: ‘Volgens onze mentor hebben we de heilige graal van Spinoza gevonden. Hij was al langer bezig met onderzoek naar Spinoza. Rindert en ik wisten dat er een methode bestond om oude drukkers te achterhalen. Die hebben we toegepast en eigenlijk hadden we al bijzonder snel resultaat.’

Het typografisch materiaal dat drukkers in die tijd gebruikte, zoals drukletters, gedecoreerde initiaalletters en ornamenten, liep nog wel eens beschadigingen op. Dit zorgde voor kleine imperfecties in de gedrukte boeken. Voor publicisten maakte dit niet zo veel uit. Door de kleine afwijkingen in boeken van wie de drukker bekend was te vergelijken met die in de boeken van Spinoza konden de studenten vaststellen dat Israël de Paul zijn werken gedrukt moest hebben.


De hoofdletter A in de werken van Spinoza (l) en de gebruikte A van drukker Israël de Paul

In Tractatus theologico-politicus betoogt Spinoza dat theologie en filosofie gescheiden moeten worden. Volgens de filosoof vereist theologie gehoorzaamheid terwijl filosofie juist een rationele zoektocht naar de waarheid is. In Ethica betoogt Spinoza dat God niet buiten het universum bestaat, maar zelf de natuurlijke wereld is. De Katholieke kerk zette de werken van Spinoza op de index van verboden boeken. 

Roel Boorsma

Op de hoogte blijven van filosofie? Neem nu een half jaar abonnement op Filosofie Magazine voor slechts € 25 en kies een mooi geschenk.
 



Reacties

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.