Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement

Opschudding onder Gentse wetenschapsfilosofen

maandag 9 januari 2012

Onder Belgische filosofen woedt een verhitte discussie over het verschil tussen ‘echte’ en pseudowetenschap. Afgelopen jaar publiceerden Johan Braeckman en Maarten Boudry het boek De ongelovige Thomas heeft een punt, waarin zij ageren tegen de wetenschappelijke aspiraties van onder anderen Jacques Lacan en Slavoj Zizek. Die kritiek heeft een tegenreactie uitgelokt van 22 collegafilosofen aan de Universiteit van Gent. In een opiniestuk verwijten zij Braeckman en Boudry zich te beroepen op achterhaalde wetenschapsidealen.

 
Dat verwijt is een aanval op een straw man, zo stelt Boudry: een karikatuur van de positie die hij daadwerkelijk aanhangt. ‘Mijn collega’s trappen een aantal open deuren in en schuiven me standpunten in de schoenen die ik nergens verdedigd heb.’ Boudry, die recent zijn proefschrift voltooide over de grenzen van de (pseudo)wetenschap, hekelt vooral de schijn van wetenschappelijkheid die freudiaanse denkbeelden nog altijd aanhangt. ‘De aanwezigheid van een psychoanalytische vakgroep aan onze universiteit wordt stilaan een historische anomalie.’

Promovendus Anton Froeyman, één van de 22 criticasters, benadrukt dat een absoluut onderscheid tussen waarheid en speculatie vaak niet haalbaar is. ‘Wij gaan ervan uit dat er niet zoiets bestaat als dé wetenschappelijke waarheid, maar dat de standaarden voor waarheid en onwaarheid verschillen van de ene wetenschappelijke discipline tot de andere.’ Boudry kan zich daarin vinden, maar meent dat zijn collega’s hun geld op het verkeerde paard zetten. ‘Uiteraard zijn er grijsschalen en grensgevallen – zoals snaartheorie en sommige delen van de evolutionaire psychologie – maar daar behoort de psychoanalyse niet langer toe.’

Hoewel de beide kampen elkaar in scherpe bewoordingen bevechten, heeft de discussie een belangrijke inhoudelijke dimensie. Volgens Froeyman staan er zelfs twee verschillende paradigma’s tegenover elkaar. Dat verklaart het wederzijdse onbegrip waarvoor de partijen zich gesteld zien: ‘We discussiëren hier niet over wat het juiste antwoord is op een vraag, maar over wat de vraag moet zijn. Zo komen fundamentele verschillen in opvatting naar boven over de relatie tussen filosofie, maatschappij en wetenschap.’

Jeroen Hopster

Een greep uit de discussie

Maarten Boudry, Pseudo-wetenschap aan de universiteit
(De Standaard, 13 december 2011)

Marc De Kesel, Duivelse Dwalingen
(De Standaard, 15 december 2011)

Etienne Vermeersch, Etienne Vermeersch over pseudowetenschappen
(DeWereldMorgen.be, 20 december 2011)

Robrecht Vanderbeeken, Het ideologisch vacuüm van een bepaald soort wetenschapsfilosofie (DeWereldMorgen.be, 21 december 2011)

Mathieu Beirlaen et al., Aan wie het aanbelangt [Over wetenschap en wetenschap] (DeWereldMorgen.be, 27 december 2011)

Rogier de Langhe, Over de maatschappelijke rol van de wetenschapsfilosoof
(DeWereldMorgen.be, 28 december 2011)


Reacties

Elke discipline kent haar eigen spelregels. Mijns inziens zijn de successen van de natuurwetenschappen de oorzaak. Wie succes heeft wordt de trendsetter en krijgt praatjes (Wiener Kreis). Fantastisch dat we zoveel weten en kunnen bezien maar er zijn ook zaken die ons oog te boven gaan (metafysica, de ziel van de mens). Een mens leeft niet bij brood alleen maar ook bij zingeving. We moeten de werkelijkheid niet verarmen maar de ruimte oplaten voor het onkenbare.Voor Iets dat van de andere kant komt. Prediker (in de Bijbel) gaf ook zijn twijfel op en zei Vrees God en houdt zijn geboden. Dit horen alle mensen te doen. Want alles zal in het gericht komen. Hetzij goed of kwaad. Thomas moest leren geloven in de dingen die hij niet gezien had (Johannes 21) en toch er zijn. Jezus liet hem wel even voelen in zijn zijde maar gaf hem toe als advies mee om te geloven.
HANS REINDERS

Hans op 25-01-2012 om 18:11

Buekens, Boudry en Braeckman als het rating bureau van de wetenschap?

Hierbij een voorbeeld van de manier waarop zij dat dan doen, let op de 'RIP', mooie opener...

http://www.radio1.be/programmas/ochtend/freud-70-jaar-rip

robrecht vanderbeeken op 18-01-2012 om 18:11

Marc De Kesel heeft gelijk: de grote discussies over de grens tussen menswetenschappen en natuurwetenschappen zijn gevoerd in de eerste helft van de twintigste eeuw (nog meer in Duitsland dan in Frankrijk), en zijn sindsdien uit het brandpunt van de wetenschapsfilosofie verdwenen. Pas sinds een vijftien- of twintigtal jaren heeft de analytische wetenschapsfilosofie disciplines als biologie, sociologie en economie (her)ontdekt, maar met de menswetenschappen (geschiedschrijving, antropologie, kunst- en literatuurwetenschappen, politieke wetenschappen,...) houden ze zich voorlopig niet of nauwelijks bezig, mijns inziens inderdaad omdat het natuurwetenschappelijk paradigma hier te kort schiet.

Ik hen dan ook geen idee waar Buekens zijn beschuldiging vandaan heeft gehaald.

Anton Froeyman op 14-01-2012 om 18:11

Dag Filip,

Wat zijn dan uw argumenten?

Zou het kunnen dat je zelf opzettelijk wartaal produceert?

http://www.dewereldmorgen.be/blogs/thomasvanderelst/2012/01/12/durf-zwenken-over-schuinsfilosofeerders-en-dwarsdenkers

Is de nieuwe tekst op Dewereldmorgen misschien een spelletje van u om 'schuinmarcheerders' te ontmaskeren? je reageert maar niet, ook op zoek naar de ongelovige Thomas?

Nederland, hoedt u voor deze zelfverklaarde wetenschapsfilosoof!

Lees bijv. ook eens de tekst van Joris Note over Buekens op DWM

http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2011/12/22/i-ek-de-geweldenaar

robrecht vanderbeeken op 14-01-2012 om 18:11

Mark De Kesel zou echt nog eens wat recente wetenschapsfilosofie moeten lezen. Het zou wartaal en feitelijke vergissingen helpen vermijden.

Filip Buekens op 12-01-2012 om 18:11

Nog een en ander vergeten, het (voorlopig) laatste opiniestuk in de Gentse discussie:

http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2012/01/03/twee-wetenschapsfilosofieen-twee-wereldbeelden-diagnose-van-een-verziekte-discus

En een vroege voorloper die het mee in gang duwde:

http://www.dewereldmorgen.be/blogs/natan/2011/11/29/zizek-en-de-vlaamse-index

robrecht vanderbeeken op 10-01-2012 om 18:11

1.Wat is wetenschap? Achter de discussie onder de Gentse filosofen gaat een poging schuil om die vraag ALS VRAAG op tafel te krijgen. Het ene kamp wil die van tafel houden en gaat ervan uit dat die vraag al beantwoord is. 'Filosofie' is hier een instrument om te zien of wat anderen wetenschap noemen met dit antwoord overeenstemt. De tegenpartij definieert 'filosofie' daarentegen als de plaats waar wetenschap, ook in haar meest aanvaarde en gevestigde vorm, in haar grondslagen bevraagd wordt. Impliciet wordt dus een discussie gevoerd over wat 'filosofie' is.
2. Een tweede vraag die ongenoemd achter de 'Gentse discussie' meespeelt is de vraag of menswetenschap een natuurwetenschap is, of m.a.w. cultuur integraal als een natuurlijk fenomeen te bestuderen is en geen eigen wetenschappelijk paradigma vraag. In het midden van de twintigste eeuw (met Lévi-Strauss, structuralisme, semiologie, e.d.) opteerden velen voor een eigen wetenschappelijk paradigma voor menswetenschappen. (In die context kon de psychoanalyse opgang maken.) In de late twintigste eeuw heeft het idee van een 'unified science' ruim veld gewonnen. Dat zegt dat er maar één wetenschappelijk paradigma is, dat van de natuurwetenschappen. Die discussie (mens- en natuurwetenschappen luisteren naar hetzelfde wetenschappelijke paradigma of doen dat juist niet) is in de tweede helft van de twintigste eeuw nergens ten gronde gevoerd. Als de Gentse filosofen ook die vraag op tafel krijgen, kunnen ze voor een innoverend debat zorgen.

Marc De Kesel op 10-01-2012 om 18:11

De andere artikels in dit debat op de site dewereldmorgen.be


http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2011/12/29/de-clash-der-filosofen

http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2011/12/30/wetenschapsfilosofie-en-rechtschapenheid

http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2011/12/17/over-de-dubbelblinde-methode-van-de-pseudo-wetenschapsfilosoof

http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2012/01/02/een-deur-die-plots-openvalt-over-schaduwboksen-met-stropoppen

http://www.dewereldmorgen.be/blogs/robrecht-vanderbeeken/2011/11/29/hoed-je-voor-de-zelfverklaarde-wetenschapsfilosoof

http://www.dewereldmorgen.be/blogs/robrecht-vanderbeeken/2011/12/07/het-engagement-van-de-wetenschapsfilosoof-psychoanalyse-skepp

http://www.dewereldmorgen.be/blogs/robrecht-vanderbeeken/2012/01/08/literatuur-vs-wetenschap-een-zinloze-kampstrijd

robrecht vanderbeeken op 10-01-2012 om 18:11

-Inderdaad het onderscheid tussen waarheid of werkelijkheid en speculaties daaromtrent zijn moeilijk te maken .
-De realiteit, zoals ze zich aandient bij ons en ook bij de wetenschappers, is er slechts een van fenomenen .
-Alles wat de wetenschap kan waarnemen of onderzoeken is ook niets meer dan die schaduwen uit de 'grot van Plato' .
-En het 'innere der dingen' kunnen en zullen we nooit kennen (Kant) ; want we nemen slechts vormen waar als schaduwen; en vormen zijn volgens Aristoteles niets meer dan 'ideeën' .
-Het is dan nog de 'rede' of het redelijke en logische, dat we als de hoogste realiteit kunnen aannemen ; want enkel een vorm van eeuwige, wetmatige logica is absoluut te noemen ; zodat alles daaraan contingent moet zijn .
-Het enige waarvan we aldus een zeker inzicht hebben, is van een zekere bewuste logica .
-En het "Je pense, donc je suis" van Descartes, kan in feite niets meer bewijzen, dan "er zijn gedachten of ideeën of een vorm van bewustzijn" .
-En wetenschappers, die niet in vormen of principes zoals I.D. geloven, zou men kunnen ervan moeten overtuigen, dat er niets anders dan die vorm van I.D.(intelligent design) echt bestaat, waaruit alles dan emaneert .
-Vraag blijft : hoe beschrijven we het best die vorm van I.D. ?
-En gezien alle wetenschap tenslotte vanuit de 'rede' bedreven wordt, kan en moet ook psychoanalyse e.a.tot de wetenschap behoren ...

Valère De Brabandere op 09-01-2012 om 18:11

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.