Heeft een robot rechten?

dinsdag 12 januari 2010Als robots bewustzijn hebben, moeten ze ook rechten krijgen. Dat betogen filosoof Peter Singer en ethica Agata Sagan in de Guardian. Deelt de Nederlandse robotkenner en filosoof Martijntje Smits die conclusie?

‘Dit soort vragen zijn speeltjes voor filosofen’, reageert Smits, die als filosofe bij het Rathenau Instituut onderzoek doet naar robots. ‘We gaan te snel mee in de grote verwachtingen die technologen wekken. Maar als er al robots met bewustzijn komen, duurt dat nog tientallen jaren, afgezien van de vraag of dat bewustzijn gelijk is aan menselijk bewustzijn. Ik zou het liever hebben over actuele kwesties.’

Welke vragen spelen er dan nu in de discussie over robots?
‘In Afghanistan en Irak zijn er al 14.000 actief, voor een deel schieten die ook. De Verenigde Staten investeren miljarden in zogenoemde ethische robots. Die zouden niet de stress hebben waar soldaten onder lijden, en daardoor minder snel foute beslissingen nemen. Ze zouden een beter onderscheid kunnen maken tussen strijders en niet-strijders. Spreekt daar niet een enorm vertrouwen in de technologie uit? Krijgen we zo geen robotwedloop? Zet dit het hele principe van oorlogvoeren niet op z’n kop?’
‘Verder werken er steeds meer robots in sociale domeinen; denk aan het huishouden, de politie en de zorg, waar een tekort aan menskracht bestaat. Welke maatschappelijke gevolgen heeft dit?’

Goed, u zegt: er zijn belangrijkere vragen. Maar die gaan steeds uit van het belang van de mens. Terwijl het interessante van de oproep van Singer en Sagan nu juist is dat die de mens nu eens een keer niet centraal stelt.
‘Dat klopt, en dat wil ik ook niet wegwuiven. Dan zou ik al te nuchter zeggen: robots hebben geen echte gevoelens, geen bewustzijn, dus daar hoeven we geen rekening mee te houden. Een verwante redenering hebben blanke mannen lange tijd ook losgelaten op vrouwen en slaven.’

Maarten Meester