Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
WP nr. 3/2019

Het einde van de wereld

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Lisa Doeland

In tijden van klimaatopwarming ligt angst voor het einde op de loer, schrijft Lisa Doeland. Maar over wat voor einde hebben we het dan precies? En is het einde van de wereld niet eigenlijk al aangebroken?

Het einde van de wereld wordt doorgaans voorgesteld als groots en veelomvattend, als een alles-of-niets-gebeurtenis. Zoals in de film ‘Melancholia’ van Lars von Trier, waarin de planeet Melancholia op de aarde klapt en aan alles een einde maakt. Het einde van de film is het einde van de wereld, en daarna: niets. Maar wat als het einde niet komt met een knal, maar sluipenderwijs, stapje voor stapje? Dat het ene na het andere verdwijnt, zijn vorm verliest, vergeten wordt? En kunnen we wel van een einde spreken wanneer er niet duidelijk een ‘voor’ en een ‘na’ valt aan te wijzen?

‘Dit zijn de laatste dingen, schreef ze. Het een na het ander verdwijnt, om nooit meer terug te komen.’ Zo begint de roman In the Country of Last Things (1987) van de Amerikaanse schrijver Paul Auster. Het is het verhaal van Anna Blume, die is afgereisd naar een niet nader aangeduide stad in een niet nader aangeduid land om haar broer te zoeken. Haar zoektocht moet ze al snel opgeven, want alles verdwijnt in ‘het land van de laatste dingen’. De mensen raken kwijt, verliezen zichzelf. Ook de dingen desintegreren, verliezen hun vorm. En met de dingen verdwijnen ook de herinneringen eraan. Hele objectcategorieën verdwijnen, vertelt Anna ons, haar lezers, zoals bloempotten en sigarettenfilters en elastiekjes. Nog een tijdje herkennen mensen de woorden, al weten ze niet meer waar de woorden naar verwijzen, maar uiteindelijk verdwijnen ook die. Toch heeft het verhaal geen einde. Het laatste wat Anna ons laat weten is dat ze de stad gaat verlaten. Waarheen precies dat weet ze niet, dat weet niemand. Maar ‘zodra we zijn aangekomen zal ik proberen om je weer te schrijven, dat beloof ik’. Einde.

In tijden van klimaatopwarming, massa-extinctie, de dramatische afnames van biodiversiteit en andere ecologische crises ligt angst voor het einde op de loer. Maar over wat voor einde(s) hebben we het dan precies? Wiens eindtijd is het? Wat voor wereld eindigt er? Moeten we zowel ‘de wereld’ als ‘het einde’ niet veel minder alomvattend denken? Is het tijd voor het einde van het einde van de wereld?
 

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.