Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
24-05-2019

Weekendlijstje: Democratie

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Janneke Adema

Deze week hebben we gestemd en morgen worden de uitslagen van de Europese verkiezingen bekend. Om beter te begrijpen hoe het systeem werkt gaat het weekendlijstje van vandaag over democratie.

1. De totale democratie is niet democratisch
Waarom worden rechters benoemd en niet verkozen? Is het wel democratisch als één machtige man ook nog kan beslissen wie er oordeelt in de rechtbank? Deze constructie wordt vaak bekritiseerd en gezien als antidemocratisch, maar volgens filosofiejournalist Bart Coster versterkt zij juist de democratie. Als rechters verkozen kunnen worden dreigt de regering te vervallen in een dictatuur.

Lees verder over waarom een totale democratie een gevaar is voor de democratie.

2. Spot dient de democratie niet 
In het politieke debat wordt er voortdurend heen en weer gespot, ook in Nederland. De SP-campagnespot ‘Hans Brusselmans’ bracht een felle discussie op gang. De ene kant vond het smakeloos en stompzinnig, terwijl de andere kant het juist wel grappig en gevat vond, en klaar stond om de SP te verdedigen. Een beetje spot, dat moet toch kunnen? Maar wat voegt satire nou toe aan de democratie? Hoe gaat de discussie verder?
 
Bas Belleman onderzoekt de rol van satire in het maatschappelijke debat en de vrijheid van spotten in ‘Spot dient de democratie niet’.

3. Historisch profiel: democratie

Conflicten zijn goed voor de samenleving volgens filosoof Thomas Hobbes (1588 – 1679). Ook in de moderne maatschappij vinden we het belangrijk om over meningsverschillen te discussiëren. Maar wat maakt een onenigheid constructief? En wanneer is een conflict gevaarlijk? Volgens de Italiaanse diplomaat en filosoof Niccoló Machiavelli (1469 – 1527) is het Romeinse Rijk groot geworden dankzij politieke conflicten; botsende perspectieven van de elite en het volk creëren een solide balans voor wetgeving. Maar conflicten kunnen uitlopen op vetes die een samenleving te gronde richten.
 
Lees verder over hoe meningsverschillen de democratie kunnen vormen en breken.

4. Waarom Trump zo succesvol is
President Donald Trump schuwde harde woorden niet in zijn verkiezingscampagne. Met verbijstering werd er gekeken naar hoe de miljardair in zijn toespraken tekeer ging. Hij was grof en seksistisch en spark zichzelf en de feiten voortdurend tegen. Toch won hij de verkiezingen. Waarom werkte het? En meende hij ook werkelijk wat hij zei, of was het slechts een act? Volgens filosoof Ivana Ivkovic gaat het in de democratie niet om redelijkheid maar om emotie. President Trump wist de hartstocht van het volk aan te spreken, iets waar we volgens Ivkovic hevig naar snakken.

Lees in het essay van Ivkovic over het succes van president Trump.

5. Denken onder de gordel
Democratie is net als fietsen. Op de fiets is iedereen gelijkwaardig, net als in een democratische discussie. Filosoof en taalkundige Gerardus Bolland (1854 – 1922) zag het verband ook, maar gebruikte dat juist in zijn antidemocratische protesten. Begin vorige eeuw was niet iedereen het eens met het algemeen kiesrecht. Bolland geloofde niet dat het gewone fietsende volk het vermogen had om een juiste leider te kiezen. De fiets was een teken van een ontaarde samenleving, niet van gelijkwaardigheid.

Lees verder over Bollands pleidooi tegen de democratie.

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.