Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
13-03-2019

Voorwoord: Jazzkelder

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Louis Hoeks
Hoofdredacteur Filosofie Magazine

Toen Jean-Paul Sartre in oktober 1945 in Parijs een lezing over ‘existentialisme en humanisme’ hield, vielen bezoekers flauw van opwinding in de stijf uitverkochte zaal. Een sterintellectueel was geboren, waar ver buiten Frankrijk over geschreven werd. Samen met zijn levensgezel Simone de Beauvoir vormde hij het beroemdste koppel van de twintigste eeuw.

Denkers als Sartre, De Beauvoir en Albert Camus maakten hun leven tot filosofie en filosofeerden over hun leven. In hun voetsporen werd het existentialisme tot levensstijl. Massaal trok de Parijse jeugd naar kroeg of jazzkelder om er aangeschoten en doorrookt te praten over angst, walging en vrijheid. Het werd gepresenteerd als daad van verzet tegen de kleinburgerlijke moraal.

Het existentialisme zocht zin in een wereld zonder god en kreeg een grote impuls door de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog. De mens, zo klonk het, kiest niet zijn wereld, maar wel zijn verhouding tot haar. Van binnen is hij altijd vrij, ook als hij anders zou willen. Mensen zijn gedoemd tot vrijheid en daarmee verantwoordelijk voor hun eigen leven. Wie zijn vrijheid ontkent, handelt te kwader trouw.

De praktijk was soms weerbarstig. Hoewel Sartre de vrijheid bezong, prees hij de Sovjet-Unie en het China van Mao. Terwijl hij schijnheiligheid veroordeelde, vertrouwde hij vrienden toe hoe hij De Beauvoir voortdurend voorloog, ondanks hun ‘open relatie’.

Het doet allemaal niets af aan de actualiteit van het existentialisme. Veel meer dan in de jaren veertig en vijftig leven wij in een consumptiemaatschappij zonder kerk of ideologie. Het loont om ons opnieuw te verdiepen in de zoektocht van Søren Kierkegaard naar authenticiteit, in de manier waarop De Beauvoir laat zien hoe ‘de vrouw tot vrouw wordt gemaakt’ en in de stelling van Camus dat de mens vreugdevol zijn noodlot moet omarmen. Stap binnen in het existentialistische café.

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.