Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
02-11-2018

Het recht op een schone aarde

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Nina Tesselaar

Mensenrechten en het recht op een schone aarde zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, zegt jurist Laura Burgers, die onderzoek doet naar milieu-aansprakelijkheidszaken. Wereldwijd is er steeds meer aandacht voor het recht op een schone aarde, maar nu moet het nog worden opgenomen in de Universele Verklaring. En in de Nederlandse grondwet. In de serie nieuwe mensenrechten: het recht op een schone aarde.

‘We zijn ons er steeds meer van bewust dat alle mensenrechten afhankelijk zijn een schone aarde. Als een orkaan je huis verwoest, dan worden veel van je mensenrechten geschonden, zoals het recht op onderdak en veiligheid. Ook kom je niet meer toe aan je democratische rechten: zonder dak boven je hoofd heb je geen tijd om je te verdiepen in het politieke debat. Daarom hebben landen wereldwijd het recht op schoon milieu al opgenomen in hun grondwetten. In Nederland hebben we artikel 21 van de grondwet, waarin staat dat de overheid zorg moet dragen voor "de bescherming en verbetering van het leefmilieu". Maar dit artikel is expres zo geformuleerd dat de overheid het vrij kan invullen; we kunnen er als burger geen direct beroep op doen.’

‘Wat je ziet is dat dit recht sterker aan het worden is. Niet alleen op nationaal niveau, maar ook op internationaal niveau. In 2012 heeft de VN een speciale rapporteur aangesteld die zich moet buigen over mensenrechten en milieu. Die heeft gezegd dat het recht op een schone aarde eigenlijk al aanwezig is in alle andere universele mensenrechten. In 2017 werd dit bevestigd: toen heeft het Inter-Amerikaans Hof voor de Rechten van de Mens gezegd dat een schoon leefmilieu essentieel is voor het menselijke bestaan.’

‘Het mooie van het recht op een schone aarde als mensenrecht is dat het universele geldigheid claimt: als in andere landen dit mensenrecht wordt geschonden, zoals nu gebeurt, dan moeten wij er ook iets mee. Daarnaast is de universaliteit van dit recht belangrijk omdat de vervuiling enorm onevenredig is verdeeld. Landen die het minst hebben bijgedragen aan de vervuiling van de aarde lijden er het meest onder.’

‘Ook is er een andere beweging in opkomst, die even belangrijk is als het recht op een schone aarde: steeds vaker wordt de natuur drager van rechten. Dit zie je bijvoorbeeld in Nieuw-Zeeland, waar een rivier een zogenaamde ‘rechtspersoon’ is geworden. In Colombia heeft een deel van de Amazone rechtspersoon eigen rechten gekregen; in India dieren, rivieren en bergen; en in Nederland pleit een gemeente in Friesland voor rechten voor de Waddenzee. In zowel Ecuador als Bolivia heeft zelfs Moeder Aarde de status rechtspersoon gekregen.'

‘Het verschil tussen het recht op een schone aarde en de natuur als rechtspersoon blijkt uit het feit dat je een persoonlijk belang moet hebben om naar de rechter te stappen. Als je ziek bent geworden door luchtvervuiling heb je een duidelijk persoonlijk belang. Maar een rivier die wordt vervuild op een plek waar geen mens er last van heeft kan niet voor zijn eigen belang opkomen voor de rechter. Als de natuur een rechtspersoon is geworden, dus eigen rechten heeft, dan kan die wel naar de rechter. Er moeten dan natuurlijk wel vertegenwoordigers worden aangewezen.
In Nieuw-Zeeland is bijvoorbeeld een speciale commissie aangesteld die de rivier representeert.’

‘Het recht op een schone aarde en de natuur als rechtspersoon gaan hand in hand. We kunnen niet alleen de delen van de natuur beschermen die een directe invloed op ons hebben. Als we andere delen blijven vervuilen, zullen we daar later alsnog last van hebben. Wij zijn zelf onderdeel van de natuur. Tegelijkertijd moeten we dit niet alleen doen uit eigenbelang, maar ook omdat natuur een intrinsieke waarde heeft.’

Meer weten over het recht op een schone aarde? Lees hier een artikel van Laura Burgers over waarom de waddenzee rechten moet krijgen.

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.