Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 11/2018

Het leven draait niet om geluk, leert cabaretier Tim Fransen van Marx

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Tim Fransen

Cabaretier en filosoof Tim Fransen schreef in een moeilijke periode brieven aan zijn goede vriend Koos. Tijdens een bezoek aan Londen met Kees, een andere vriend, denkt Tim aan Karl Marx en ontdekt hij de zin van het leven.

LONDEN, 28 januari 2015
Beste Koos,

De aanleiding voor ons bezoek aan Londen bestond uit een comedyshow en een toneel­stuk. Daarbij had ik nog een persoonlijke reden: een bezoek aan het British Museum, dat voorheen een bibliotheek was. Dat is de plek waar Karl Marx dagelijks zwoegde op zijn magnum opus Das Kapital.

Tekst loopt door onder de afbeelding

Illustratie: Paul Faassen

Tijdens mijn studie kwam ik erachter dat er filosofen waren wier ideeën me prikkelden op een intellectueel niveau. En er waren filosofen met wie ik het niet zozeer eens was, maar die me op een meer persoonlijke manier troffen. Een daarvan was bijvoorbeeld Jean-Jacques Rousseau (1712-1778). Aan het eind van zijn leven, als hij een teruggetrokken bestaan leidt en teleurgesteld is in de mensheid, zich zelfs verraden voelt door zijn medemens, schrijft hij Overpein­zingen van een eenzame wandelaar. Ik las het toen het tussen mij en de mensheid ook even niet wilde boteren, en bovendien nadat mijn eerste echte vriendin het na vijf jaar had uitgemaakt. Het simpele feit dat iemand hetzelfde voelde wat ik voelde – of meer dan 200 jaar geleden iets soortgelijks heeft gevoeld – troostte me. Dat is vermoedelijk ook de reden dat er een forum bestaat voor mensen die het fijn vinden om op ijsblokjes te kauwen (www.icechewing.com).

De tweede filosoof die me op een persoonlijk niveau raakte was Karl Marx (1818-1883). Waar Rousseau resoneerde met mijn eigen gevoelens van eenzaamheid en vervreemding, resoneerde Marx met een gevoel van strijdvaardigheid. Wat Marx dreef was het grote onrecht dat hij zag halverwege de negentiende eeuw. De industrialisatie was in volle bloei, wat betekende dat arbeiders tegen een hongerloontje werden uitgebuit in smerige fabrieken, terwijl de eigenaren van de fabrieken, de kapitalisten, enorme rijkdommen vergaarden.

Ik heb vaak met Marx te doen gehad, als hem weer eens de schuld in de schoenen werd geschoven van wat mannen als Stalin en Mao uit naam van het communisme uitvraten. Al tijdens zijn leven kon hij zich niet herkennen in hoe mensen omsprongen met zijn ideeën. ‘Je ne suis pas Marxiste,’ zei hij ooit. (Geen idee waarom hij het in het Frans zei. Misschien was hij op vakantie in de Provence, toen de campingeigenaar hem confronteerde met de rotzooi die een stelletje marxisten hadden achtergelaten.) Ondanks al zijn makken en onhebbelijkheden – en dat waren er nogal wat – geloof ik werkelijk dat Marx ten diepste een idealist was, bewogen door een gevoel van medemenselijkheid, en dat het hem erom te doen was de arbeiders te bevrijden van hun vernederende ketenen. En dat hij zou hebben gegruwd van zoiets als Stalins goelagarchipel. Marx was een man die schreef: ‘Een doel dat onrechtvaardige middelen nodig heeft, is geen rechtvaardig doel.’ Hij werd door de geschiedenis op één hoop gegooid met een meedogenloze tiran die dingen zei als: ‘De dood is de oplossing voor elk probleem. Geen mens – geen probleem.’

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.