Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
19-07-2018

Zonde in de stad: ‘Mensen zijn nou eenmaal ijdel; niks mis mee’

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Bram Galenkamp en Giordano Ierna

IJdel: we zijn het allemaal weleens en niemand is er trots op. De vraag is waar die ijdelheid vandaan komt en waarom we onze ijdelheid proberen te verbergen. Op zoek naar antwoorden ging Filosofie Magazine de straat op.

Op zoek naar zondaars trekken we de stad in. Het is nog vroeg in de ochtend, maar ook in een ontwakend Utrecht laat ons onderzoeksobject, de zonde, zich makkelijk vinden. De ijdelheid straalt je tegemoet: etalages vol dure flashy kleding, kapperszaken, mensen die selfies maken. De mens doet er alles aan om zichzelf mooi te maken. En dat geldt ook voor ons, zo ontdekken we later op de ochtend.
 
Maar onze reis begint bij een drankhandel. Als we vragen of onze medemens nog onmatig durft te genieten van de drank, is het antwoord helder en ietwat bot:
‘Er zou wel wat meer onmatigheid mogen zijn.’ De suggestie laat zich raden – meer onmatigheid betekent meer vraag naar drank. De eerste hoofdzonde is gevonden: hebzucht.
 
Bemoedigd lopen we verder. Het aantal kapsalons – vijf in een klein straatje – is opvallend. De aandacht verschuift daardoor al snel naar ijdelheid. Is dat maar onschuldige mooimakerij? Of schuilt er een perverse zelfliefde achter? Het is tekenend dat alle haarstylisten te druk zijn om een praatje met ons te maken.
 
Even later zien we een man die voor de gevel van een tattooshop een pakje shag uit zijn broekzak haalt. Zijn tatoeages lijken bleek in de ochtendzon. Uit flarden van een gesprek maken we op dat hij hier werkt en grijpen onze kans. Want wat is er oppervlakkiger en ijdeler dan op jezelf te laten tekenen? De tattoo-artiest lijkt er wel een mening over te hebben.
 
Selfies, tatoeages, social media – mensen zijn druk met zichzelf en hun imago. Ze zijn ijdel, hoor je vaak. Klopt dat? Zijn bijvoorbeeld tatoeages inderdaad een vorm van ijdelheid?
Hij weifelt, heel eventjes maar, en rolt met vaste hand een sigaret. ‘Dat denk ik wel. Het zal voor een heel groot deel ijdelheid zijn waarom mensen een tatoeage willen laten zetten. Zo zitten we nou eenmaal in elkaar.’
 
Dieper dan dat gaat het niet?
‘We willen er allemaal een beetje leuk uitzien – de dingen mooier maken dan ze zijn. Een tatoeage is gewoon een manier om jezelf te versieren, omdat je er net wat leuker uit wilt zien. Dat verlangen om jezelf te versieren zie je net zo goed terug bij kleding, of een bepaald kapsel.’ En wijzend naar mijn gestippelde overhemd: ‘Je had ook gewoon een wit overhemd aan kunnen doen, maar je trekt er liever een met stipjes aan. Dat is heel normaal voor de mens. Er is niks zondigs aan.’
 
Toch lijken veel mensen te denken dat hun tatoeages, of hun selfies, een verhaal vertellen. Zijn tatoeages dan alleen maar mooie plaatjes, of ‘zeggen’ ze ook iets?
‘Natuurlijk is een tatoeage ook wel een manier om jezelf te uiten. Ik zet bijvoorbeeld vaak tatoeages van iemands hond, of de naam van iemand die ze kennen. Maar het is niet veel diepzinniger dan dat. Negenennegentig procent van de mensen wordt er niet beter van en leert zichzelf niet beter kennen of begrijpen.’
 
Maar veel mensen durven het nog niet aan om een tatoeage te nemen. Ziet u die gêne of twijfel bij de mensen in uw stoel?
‘Nee, tatoeages zijn met de jaren genormaliseerd; ze worden veel meer geaccepteerd. Toen ik net met mijn zaak begon, vijfendertig jaar geleden, had ik alleen maar mannelijke klanten. Bouwvakkers, stratenmakers. Áls we dan een keer een vrouw in de stoel hadden, dan praatten we daar maanden later nog over. Maar nu is zeventig procent van mijn klanten een vrouw.’
 
Wat kan die verandering betekenen? Zijn mensen ijdeler geworden?
‘Men schaamt zich er gewoon minder voor. Vroeger wouden mensen alleen tatoeages op plekken waar ze bedekt konden worden: iets kleins op hun bovenarm of op hun rug. Maar ook toen namen ze wel een tatoeage om die te kunnen laten zien. Alleen dan pronkten ze ermee in besloten kring. Nu laten mensen ze makkelijker in het openbaar zien’, vervolgt de tattoo-artiest, op wiens eigen huid we die ontwikkeling kunnen zien: de tattoos beginnen op zijn vingertoppen, verdwijnen onder de mouwen van het shirtje van een rockband, komen bij de hals weer boven en eindigen in een kleurrijk schouwspel bovenop zijn hoofd.
 
Waar zou dat door kunnen komen? Laten we ze makkelijker zien omdat de betekenis is veranderd?
‘Nee hoor, dat wil niet zeggen dat de betekenis van tatoeages is veranderd. Mensen laten om precies dezelfde reden als vroeger tatoeages zetten: ze zijn nou eenmaal een beetje ijdel.’
 
Een heldere boodschap, en anders dan verwacht. Nemen veel mensen immers geen tatoeages om bijvoorbeeld aan geliefden te laten merken dat ze belangrijk zijn? Volgens onze ervaringsdeskundige niet. Het zijn niet meer dan mooie plaatjes, bedoeld om ons ego te strelen. IJdel dus, maar toch heel onschuldig. Een stukje wijzer gaan we weer op pad. En een stukje zondiger, want misschien laten wij onze huid binnenkort ook wel versieren.

In ons zondige zomernummer leest u nog veel meer over wat we van de zeven hoofdzonden kunnen leren.

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.