Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
20-06-2018

#7 Equality of arms?

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Ton Derksen
Columnist filosofie.nl

Joseph K. in Kafka’s Prozess wist niet waarvan hij werd beschuldigd en evenmin waarop de beschuldiging was gebaseerd. In dictaturen is dat al beter. Daar weet je als verdachte doorgaans waarvan je beschuldigd wordt. Iets als belediging van het staatshoofd. In de Nederlandse rechtsstaat is het nog beter geregeld: daar weet je waarvoor je aangeklaagd wordt en krijg je tijdens het proces ook de stukken — het dossier —  op basis waarvan de aanklacht is opgesteld. Dat is een belangrijk onderdeel van de equality of arms die het Europese Hof voor de Rechten van de Mens voorschrijft. Het is onderdeel van je recht op een fair process, een eerlijk proces. Zo kan de verdachte zijn zaak op gelijke termen verdedigen.
 
Niet iedereen is hiervan gecharmeerd. Toegang tot het hele dossier geeft de verdachte de gelegenheid de kat uit de boom te kijken (ook wel: gebruik te maken van zijn zwijgrecht). Nadat alles bekend is, komt de verdachte met zijn alternatieve scenario. Rechercheurs winden zich hier, begrijpelijk, over op. Om het plan van de verdediging te frustreren, levert het OM op het allerlaatste moment de stukken aan (weloverwogen, is mij bevestigd door een recherche-officier). Dezelfde ergernis zit ook achter de woorden van de Amerikaanse rechter Judge Learned Hand:

Why the accused should in advance have the whole evidence against him to pick over at his leisure, and make his defense, fairly or foully, I have never been able to see. Our dangers do not lie in too little tenderness to the accused. Our procedure has been always haunted by the ghost of the innocent man convicted. It is an unreal dream.

Met 5% onschuldig veroordeelden is equality of arms broodnodig, ook al zal nu en dan een misdadiger door deze equality of arms vrij komen.
 
In Nederland hoeven we ons over het risico van de equality of arms nauwelijks zorgen te maken: die staat niet in de wet, en de praktijk loopt er niet van over. Maar al te vaak ontbreken cruciale ontlas­tende stukken in het dossier en weigert de rechter een achter­gehouden stuk aan de verdachte over te dragen. ‘De verdachte wordt daardoor niet in zijn belangen geschaad’. Ik geef een paar simpele voorbeelden:
 
In de zaak-Baybasin draait alles om telefoontaps. Het hof zegt het zelf: 90% van het bewijsmateriaal bestaat uit telefoontaps. Desondanks heeft Baybasin tijdens het proces nooit fatsoenlijke kopieën van die telefoongesprekken gekregen. Toen ik in 2013 met de zaak te maken kreeg, 12 jaar na het vonnis van de rechtbank,  en 11 jaar na het arrest van het gerechtshof, waren er alleen een paar bandjes met krakende opnamen. Die waren in de gevangenis met een kleine cassettespeler tijdens het afspelen van de banden van OM opgenomen. Hele stukken tekst waren door gekraak en geruis niet verstaanbaar. Baybasin had voor de rechtbank gesteld dat hij zich niet naar behoren kon verdedigen — en dat hij dat ook niet zou gaan doen — zolang hij geen betere opnames kreeg. De rechtbank zag dat als bluf en toen tijdens de zitting bleek dat Baybasin een persoon met principes was, leidde dat niet tot reflectie van de rechtbank maar tot de houding van eigen schuld, dikke bult, en een vonnis van 20 jaar gevangenis. Pas in 2016 kreeg de verde­diging de toestemming om de nieuwe, goede kopieën van een van de deskundigen te kopiëren. (Ze kreeg de banden nog steeds niet van de AG zelf). Aan de hand van die nieuwe kopieën kon vervolgens een Koerdische deskundige de gesprekken beluisteren. Die constateerde vele extreem belastende, valse vertalingen die aan de basis van de veroordeling lagen. Niet dat de verlate equality of arms iets hielp.

In de Deventermoordzaak werd geweigerd een memo af te dragen dat kon aantonen dat Louwes niet in Deventer was om de moord te plegen. In zaak-Putten II werd een schriftje achtergehouden waaruit Ron P’s onschuld kon blijken. In de zaak-Sweeney werden advocaat Nico Meijering foto’s onthouden die aantoonden dat het geen met benzine aangestoken brand was zoals het OM volhield.
 
Bovenal, we weten niet wat er wordt achtergehouden. Rechercheurs Kars vertelde onlangs een rechter-commissaris dat er geen schaduwdossier in de zaak-Baybasin werd bijgehouden maar dat vanzelfsprekend ontlastend materiaal niet in het dossier werd opgenomen. Equality of arms? Een unreal dream?

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.