Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
22-05-2018

#3 De beroerde kansen voor een onschuldige verdachte

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Ton Derksen
Columnist filosofie.nl

Als je onschuldig bent, loop je weinig kans om veroordeeld te worden. Hetzelfde geldt trouwens voor als je wel schuldig bent. De pakkans is klein. Ook als je een misdrijf hebt gepleegd, heb je weinig kans om opgepakt en veroordeeld te worden. Ik sprak met een bankovervaller: 90 overvallen, 8 keer gepakt, negen keer veroordeeld. Dus één keer ten onrechte. Daar valt mee te leven, zeker als je, zoals hij, rekent in dagen in de gevangenis tegenover dagen uit de gevangenis. Die 90 overvallen en 9 keer gevangenis achtte mijn bankovervaller een goede score.

Hoe zit het met iemand die onschuldig is en wél wordt opgepakt? Een onschuldige verdachte maakt het voor zichzelf — zo beschreef ik in column #2 — doorgaans moeilijk, door met de politie mee te denken. Maar, zo is de doorsnee reactie, we leven in een rechtsstaat, de rechter zal toch wel zien dat we geen boef zijn? Dat kun je toch uitleggen? Onterecht veroordeelde mensen als Lucia de Berk, Ernest Louwes en Olaf Hamers (levenslang) hadden pech, maar meestal zal het toch goed gaan?
 
Op een conferentie met statistici werd mij gevraagd welke kans je als onschuldige verdachte hebt om door de rechter te worden vrijgesproken. Daarover had ik geen cijfers paraat, maar met behulp van het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) en mijn eigen onderzoek in mijn boek Onschuldig vast is wel een grove schatting te maken. Het gaat om een grove schatting, maar het is veel meer dan een gissing. De berekening is eigenlijk heel simpel.

Het CBS vertelt ons dat in 2017 11% van de verdachten werd vrijgesproken. Van elke 100 verdachten worden er dus gemiddeld 11 vrijgesproken en 89 veroordeeld. Mijn eigen empirisch onderzoek in Onschuldig vast — goedgekeurd door die statistici, ofschoon bekritiseerd door juristen — komt via heel verschillende methoden steeds op ongeveer 4% tot 7% onschuldig veroordeelden bij kleine misdaden (geen moord en verkrachting). Van die 89 veroordeelden zijn er dan zo’n 5 onschuldig veroordeeld.

De 11 mensen die zijn vrijgesproken, zijn vast niet allemaal onschuldig. Zoals een onschuldig persoon pech kan hebben omdat alles zich tegen hem keert, zo kan een schuldig persoon geluk hebben. In dat geval is er te weinig bewijsmateriaal om de rechter te overtuigen. En bij twijfel spreekt de rechter vrij.

Als van die 11 vrijgesproken mensen de helft onschuldig is en de helft schuldig, zijn er bij die 100 verdachten naast 5 veroordeelde onschuldigen nog eens 5,5 vrijgesproken onschul­digen. Dat houdt ruwweg in dat je als onschuldige verdachte een 50%-50% kans hebt om vrijge­sproken te worden en om veroordeeld te worden.[1]
 
In een plaatje:

Dit percentage komt er ook uit bij onschuldige verdachten van moord.[2] Met het uitzicht op een lange gevangenisstraf, en zelfs mogelijk op levenslang, zou je een onschuldige verdachte een betere kans toewensen.

Het enige pluspunt dat ik kan bieden is dat je heel weinig kans loopt om verdachte van een moord te worden, maar wanneer je één keer de pech hebt om verdacht te worden, ziet de toekomst er penibel uit. Je hebt een hele goede advocaat nodig, en vooral een grote portie geluk. Met een foutenmarge van 50% is nauwelijks nog sprake van waarheidsvinding. Recht­spreken wordt hier vooral het afsluiten van zaken. Juristen noemen dat rechtszekerheid. Aan procederen moet een eind komen. We moeten met zijn allen door. Maar wat doen we aan die 5% onschuldigen die naar de gevangenis gaan? Dat zijn wel 5% van de 20.000 mensen die jaarlijks het gevang in gaan. Dat zijn 1.000 mensen. Per jaar. Moeten die niet zeuren? Omdat wij er niet bij zitten?


[1] Dit vooronderstelt dat de helft van de vrijgesproken personen schuldig is. Gaan we uit van het onrealistische uitgangspunt dat alle 11 vrijgesproken mensen onschuldig zijn, dan waren er 11 + 5 onschuldigen bij de 100 verdachten. De kans om veroordeeld te worden is dan 5/16 x 100% ≈ 30%. Dat is nog steeds griezelig wanneer je van moord wordt verdacht en een levenslange straf boven je hoofd hangt.

[2]  De percentages zijn iets anders, maar het resultaat is ongeveer gelijk.



 

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.