Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
09-05-2018

Weekendlijstje: Filosofische schoften

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Bram Galenkamp

Filosofen staan niet bekend als gevaarlijke, losbandige types. Toch kent de geschiedenis van de filosofie genoeg denkers bij wie het gat tussen leer en leven wel erg groot was. In dit weekendlijstje bespreken we vier grote filosofen die op z’n zachtst gezegd een paar discutabele keuzes hebben gemaakt.
 
Martin Heidegger
Martin Heidegger staat bekend als een van de grootste denkers van de twintigste eeuw, en bij zijn critici als een van de grootste hypocrieten van diezelfde eeuw. Hij vroeg naar het wezen van de mens, hoe het met ons ‘zijn’ is gesteld en hoe de mens van zichzelf en zijn omgeving vervreemd raakt door de invloed van de techniek. Dat schept misschien het beeld van een menslievend en geëngageerd man, maar schijn bedriegt. Hij had de kans het meest onmenselijke regime van zijn tijd, het naziregime, te bekritiseren, maar werd er juist lid van. Daarmee steunde hij de partij die veel van zijn collega’s monddood maakte, onder wie ook zijn mentor, de Oostenrijks-Duitse filosoof van Joodse afkomst Edmund Husserl. De precieze reden dat Heidegger lid was van de NSDAP is niet bekend, maar feit is dat hij nooit duidelijk spijt heeft betuigd of de gruweldaden van de nazi’s heeft veroordeeld en daarmee hoort Martin Heidegger onbetwistbaar thuis in dit weekendlijstje.
 
Louis Pierre Althusser
Deze Franse filosoof en marxist is beroemd om twee dingen. Ten eerste om zijn theorieën over ideologie en zijn interpretatie van het werk van Karl Marx. Ten tweede om een biografisch gegeven: Althusser heeft zijn vrouw vermoord. Geplaagd door depressies zou hij ontoerekeningsvatbaar zijn geweest toen hij dat deed. De moord is dan ook niet de echte reden dat hij op deze lijst staat. Althusser en zijn vrienden zijn namelijk altijd blijven beweren dat het een onzelfzuchtige daad was – dat hij zijn vrouw uit liefde heeft vermoord. En een filosoof die een moord probeert goed te praten door te beweren dat hij die uit liefde heeft gepleegd, verdient een plek op deze lijst.
 
Jean-Jacques Rousseau
Jean-Jacques Rousseau is een van de belangrijkste morele denkers uit de geschiedenis van de filosofie. Hij staat niet alleen bekend om zijn sociale contracttheorie, maar ook om zijn opvoedkundige boek Emile. Daarin zet hij precies uiteen wat volgens hem de ideale manier is om een kind op te voeden tot een volwaardig moreel wezen. En die ideale manier is zeker niet kinderen verwekken bij een minnares en haar vervolgens overhalen om die kinderen te vondeling te leggen, zoals Rousseau zelf tot vijf keer toe deed.
 
Jean-Paul Sartre
Hypocrisie kenmerkt de keuzes van de vorige denkers. Jean-Paul Sartre daarentegen was zeker geen hypocriet en verdient juist daarom een eervolle vermelding op deze lijst. Hoe dat kan? De mens is volgens Sartre gedoemd om vrij te zijn en moet daarom zelf de verantwoordelijkheid nemen voor zijn keuzes. Sartre nam bijvoorbeeld de vrijheid om zijn muze Simone de Beauvoir voortdurend te bedriegen en nam daar ook de verantwoordelijkheid voor. Ook liet hij een boek van zijn goede vriend Albert Camus recenseren in zijn tijdschrift. Hij vond het een waardeloos boek, maar durfde dat niet zelf te zeggen. Dus liet hij een onbeduidend redactielid de vernietigende recensie schrijven, om zo zelf buiten schot te blijven. “De mens is alleen datgene wat hij van zichzelf maakt,” schreef Sartre…

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.