Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 5/2018

Schrijver Jamal Mahjoub: 'Onwetendheid is geen optie'

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Frank Meester
filosoof, publicist, muzikant

‘Afrika was gewend overheerst te worden.’ Jamal Mahjoub schreef A Line in the River, over zijn geboortestad Khartoem.

Wat kan ik weten?
‘In A Line in the River vertel ik mijn verhaal over Khartoem. Mijn persoonlijke verhaal en de recente geschiedenis van Soedan. Wat ik erover weet komt voort uit mijn achtergrond. Ik ben in Khartoem opgegroeid, ik heb er tot mijn zeventiende gewoond. Sindsdien heb ik in Europa geleefd. Mijn moeder was Brits en mijn vader Soedanees. Thuis spraken we Arabisch en Engels. Ik ben een product van de gespletenheid die Soedan nog steeds eigen is en die bijna alle landen in Afrika kenmerkt.

Tekst loopt door onder afbeelding

Fotografie: Michel Mees


Toen Soedan in 1956 onafhankelijk werd van de Britten heerste er even optimisme. Het land had veel potentie, ongelooflijk veel natuurlijke bronnen, mineralen, maar vooral ook water, dat in combinatie met eindeloos veel goede landbouwgrond Soedan de mogelijkheid gaf om heel Afrika te voeden. Grote delen van de bevolking waren bovendien hoogopgeleid.

In de jaren zestig en zeventig was er een levendige kunstscene, bestaande uit schilders en schrijvers. Ze kenden de westerse cultuur, maar stonden ook met beide benen in Afrika. Ze maakten prachtige werken die uitdrukking gaven aan de vele tradities waar ze deel van uitmaakten en die ze op een nieuwe manier samenvoegden, zodat er een eigen Soedanese cultuur kon ontstaan. Deze optimistische geest zocht dus naar iets wat uniek Soedanees was, niet westers, maar ook niet Arabisch. Als je goed kijkt is er nog steeds typisch Soedanese modernistische architectuur te vinden in Khartoem. Een van de leidende figuren uit die tijd was de schilder Ibrahim el-Salahi. Zijn werken worden nu voor veel geld in New York verkocht, maar in Soedan kent bijna niemand hem meer. Dat is erg jammer. Ik denk dat creativiteit en culturele expressie de sleutel tot een eigen identiteit zijn. Nu ligt de nadruk op de orthodoxe islam, hoewel die in Soedan eigenlijk nooit heeft bestaan. Natuurlijk, er was een vorm van de islam, net als van het christendom, maar altijd vermengd met oudere animistische elementen. Er was bijvoorbeeld het geloof dat wanneer je soera’s uit de Koran opschreef, je vervolgens de inkt van het papier waste en die opdronk, dat een helende werking had.

Wat kan ik weten over waarom het optimisme verdween? Je zag het bijna overal in Afrika: veel natuurlijke hulpbronnen in combinatie met veel hoogopgeleide mensen, en toch instabiliteit op politiek en economisch gebied. In Europa is nu een zeker evenwicht, maar dat heeft ook eeuwen geduurd. Afrika was gewend overheerst te worden en was plotseling onafhankelijk. Om dan een evenwicht te vinden kost tijd. Bovendien heeft de rest van de wereld niet geholpen. Ongecontroleerd kapitalisme is nu eenmaal niet altijd goed voor de eerlijke handel. Het is erg fijn zakendoen met een kleine machtige elite die je zonder gezeur toegang verschaft tot het land en al de natuurlijke bronnen die het herbergt.’

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.