Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 5/2018

Kun je eigenlijk wel dood willen?

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Alexandra van Ditmars
Interviewer & schrijver

Filosofen Bert Keizer en Paul van Tongeren schreven beiden een boek over euthanasie. Een gesprek over proosten op het leven, ethiek en de dood.

Filosofen Bert Keizer en Paul van Tongeren hebben veel en lang nagedacht over de dood. Dat is allesbehalve verwonderlijk: het is een onderwerp waar filosofen al eeuwenlang over praten. Filosoferen is jezelf voorbereiden op de dood, zei Socrates. Heidegger stelde dat de mens wordt gedreven door zijn angst voor de dood. En Hegel zag de dood als katalysator in ons vervolmakingsproces, omdat die ons doet beseffen dat al het individuele uiteindelijk verdwijnt. Maar sinds het begin van deze eeuw is het filosofisch gesprek over de dood veranderd. De euthanasiewet is ingevoerd. Wie aan bepaalde medische criteria voldoet, kan ervoor kiezen vrijwillig te sterven te midden van anderen. Als het aan sommige politieke partijen ligt wordt dat wettelijk ook mogelijk voor mensen die hun leven ‘voltooid’ achten, ongeacht hun medische conditie. Keizer en Van Tongeren bogen zich over deze kwesties. Onlangs verscheen het essay Voltooid. Nieuw licht op een zelfgekozen dood van Keizer (1947), die als gepensioneerd arts tegenwoordig euthanasie verleent bij de Levenseindekliniek. In april verscheen Willen sterven? Over autonomie en het ‘voltooide’ leven door Van Tongeren (1950), emeritus hoogleraar ethiek in Nijmegen en Leuven.

Tekst loopt door onder afbeelding

Fotografie: Roger Cremers

Beiden zitten naast elkaar in een Amsterdams café-restaurant. De koffie staat klaar, het gesprek over euthanasie gaat van start. Dat begint met mevrouw H., een 91-jarige dame wier verzoek om euthanasie Keizer heeft ingewilligd.

U schrijft: ‘Mevrouw H. zit, zat, op het randje, maar met een beetje rekken en strekken hebben we haar nog net binnen de grenzen van de wet weten te houden.’
vT: ‘Dat vond ik het meest problematische voorbeeld uit je boek. Je beschrijft deze vrouw als tamelijk vrolijk en goed ter been.’

K: ‘Ze kon naar haar keuken lopen om een kopje koffie te zetten.’

vT: ‘En dan geef jij haar het advies om een beetje kreupel te lopen en een stuk verdrietiger te doen bij de controle van de tweede arts, omdat ze anders geen groen licht krijgt voor de euthanasie. Alsof je haar huis binnen was gekomen met het idee: we moeten in elk geval zorgen dat het lukt.’

K: ‘Ja, dat klopt.’

vT: ‘Dat vind ik erg merkwaardig.’

K: ‘Het moeilijke van het werk bij de Levenseindekliniek is dat ik ergens aanbel met enkel de dood in de aanbieding. En mijn patiënten hebben een doodswens. Dat vind ik heel erg voor ze. Maar een middel tegen hun eenzaamheid heb ik niet. Oscar Wilde schreef: The trouble with getting old is that one doesn’t. Het lichaam wordt oud, maar de ziel niet. Mevrouw H. had een goed leven gehad. Maar nu voelde ze een enorme leegte. Ze kon niet meer goed zien, niets meer voor anderen betekenen. Dat vond ze verschrikkelijk. Ik begrijp dat en gun haar die gewenste dood.’

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.