Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
02-05-2018

Ook vrouwen hebben rechten

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Mary Wollstonecraft (1759-1797) zag in het liberalisme een kans voor vrouwen. Maar tegelijkertijd bekritiseerde ze fel allerlei liberale paradoxen: vrijheid voor allen blijkt niet voor iedereen te gelden, en leidt tot grote sociale ongelijkheid.
 
In haar beroemde Pleidooi voor de rechten van de vrouw (1791) laat filosoof en feminist Mary Wollstonecraft zien dat individuele vrijheid niet altijd geldt voor elk individu: het is wel erg vaak een mannelijk individu.
 

Wollstonecraft was er van overtuigd dat mensen in oorsprong aan elkaar gelijk zijn. Tradities, opvoeding, geloof en gewoonten hadden van sommige vrouwen weliswaar minder (tegenover mannen) rationele wezens gemaakt en er waren weinig slimme en beroemde vrouwen in de maatschappij waar men tegen op kon kijken. Maar dat betekende niet dat de twee seksen ieder op hun eigen manier behandeld moesten worden – dat was inconsequent en weinig vooruitstrevend. De liberale en andere Verlichte filosofen lieten zich volgens Wollstonecraft op het gebied van vrouwen leiden door argumenten die tirannieke koningen en ministers eeuwenlang gebruikt hebben: dat ongelijkheid een natuurlijke situatie is omdat het altijd zo geweest is.

Met haar kritiek stipte Wollstonecraft een belangrijk pijnpunt aan voor vrijheids- en gelijkheidsdenkers. Het liberale standpunt was, en is nog altijd, dat alle mensen van nature gelijke rechten zouden moeten hebben. In de praktijk blijken er echter wel erg veel uitzonderingen op die regel te zijn. Zelfs als er zoiets bestaat als een universeel, boven alle plaats en tijd verheven recht, dan is er altijd nog de vraag aan wie dat recht toekomt. Echte gelijkheid bereiken we dus niet door alleen maar te pleiten voor universele rechten. Maar hoe dan wel?
 

Vrouwen leerden volgens Wollstonecraft geen deugden maar slechts gewoontes, waardoor ze zich voegden naar autoriteit en enkel lieten leiden door vooroordelen. Ze vond het zonde dat vrouwen hun talenten zo verspilden. Beter zou het zijn als vrouwen hun gevoelsleven leerden te beteugelen met behulp van de Rede. Om dat te leren was (goed) onderwijs noodzakelijk. Dat zou een natuurrecht voor alle individuen moeten zijn, dus ook voor vrouwen. De staat moest ervoor zorgen dat meisjes en jongens (samen! - dat was bijzonder in die tijd) les kregen in een school dichtbij hun huis zodat ze de rede actief konden leren gebruiken. Daarmee werd de staat door Wollstonecraft verantwoordelijk gesteld voor het rechttrekken van de achterstand die vrouwen, een groep individuen die allen in hetzelfde schuitje zaten, hadden opgelopen ten opzichte van een andere groep: mannen.

Zo wijst Wollstonecraft op een tweede pijnpunt van de liberale filosofie: als iemand niet gelijk is aan anderen, kan hij of zij dan wel vrij zijn? En zijn vrouwen wel vrij als ze niet de mogelijkheid hebben om zich te ontplooien (en anderen wel)?
 
Wilt u weten welke antwoorden Mary Wollstonecraft vindt op deze cruciale vragen? Lees dan hier het volledige artikel over de Filosoof van de maand mei 2018. (Alleen voor leden.)

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.