Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 5/2018

Wereldcanon van de filosofie (deel 2)

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Merel Kamp
Schrijver & ontwerper

Er klinkt een brede roep om de canon van de filosofie uit te breiden en meer divers te maken. Filosofie Magazine maakt een begin: op zoek naar een nieuwe wereldcanon van de filosofie.
 

Hayy ibn Yaqzan, ofwel (letterlijk): ‘Levend, zoon van de waakzame’, door Ibn Tufayl

Deze filosofische roman werd geschreven door de 12de-eeuwse denker Ibn Tufayl uit islamitisch Spanje (Andalusië). De hoofdpersoon, Hayy ibn Yaqzan, groeit afgezonderd van andere mensen op, op een onbewoond eiland. Aanvankelijk gezoogd door een gazelle, leert hij lopen, dierengeluiden imiteren, kleding maken en dieren en sterren observeren. Langzaam maar zeker ontdekt Hayy geheel zelfstandig onderzoekend en filosoferend hoe de wereld in elkaar zit. Kamel Essabane, filosoof, religiewetenschapper en docent islamitische godsdienst aan de Thomas More Hogeschool in Leuven: ‘Nadat Hayy de empirie heeft onderzocht, gaat hij – heel aristotelisch – nadenken over een eerste oorzaak. Wanneer de moedergazelle sterft, vraagt Hayy zich af wat haar leven gaf. Hij snijdt haar open, neemt het hart uit haar borst en snijdt ook dat open; het is leeg. Toch moet er iets meer zijn, denkt Hayy. Over dat soort zaken besluit hij te mediteren.’

Het boek werd onder de titel Philosophicus autodidacticus vertaald naar het Latijn en maakte indruk op westerse verlichtingsdenkers die gecharmeerd waren van het idee dat een mens los van traditie of onderricht middels niets dan empirisch onderzoek de wereld kan begrijpen. Het zou een inspiratie hebben gevormd voor Daniel Defoes Robinson Crusoe (1719) en Rudyard Kiplings Jungleboek (1894). ‘Nog altijd kan dit werk inspireren’, zegt Essabane. ‘Het biedt een interessante visie op de natuur waarin zowel plaats is voor empirie en rationaliteit als een diepere metafysische, heilige dimensie. De roman maakt duidelijk dat een filosofische en wetenschappelijke kijk op de wereld niet per definitie haaks staan op een mystieke en religieuze kijk. In deze tijden van ecologische crisis en polarisatie is dat een waardevol inzicht.’

Wetenschap en filosofie, religie en mystiek – het zijn volgens Ibn Tufayl beide wegen die naar inzicht en waarheid leiden. Essabane: ‘De populariteit van dit werk, in Oost én West, biedt bovendien een opening om de dualiteit tussen oosters en westers denken te doorbreken.’

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.