Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
30-03-2018

Denkers om het warm van te krijgen: Phaidros

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Simon J. Bellens

Phaidros (444 - 393 v.C.)
‘Wanneer geliefden gezamenlijk ten strijde trekken, zouden zij bij wijze van spreken de hele wereld overwinnen, zelfs als ze met weinigen waren.’ (Plato, Symposion - 180)

'Als er een systeem zou kunnen worden bedacht waarbij een gemeenschap of een leger louter uit minnaars en beminden zou bestaan, dan zou dat ongetwijfeld voortreffelijkheid opleveren. Allen zouden zich dan immers van schandelijke praktijken onthouden en elkaar waarderen. En wanneer zulke mensen gezamenlijk ten strijde trekken, zouden zij bij wijze van spreken de hele wereld overwinnen, zelfs als ze met weinigen waren. Want welke minnaar zou niet nog liever ten aanschouwe van alle andere mensen de slagorde verlaten of de wapens weggooien dan voor de ogen van zijn geliefde; neen, dan zou hij nog liever sterven.' 

Vergeet nooit de context waarin het beroemde drinkgelag zich afspeelt. Een zevental volwassen mannen komt samen met hoofdpijn. Omdat ze nog steeds lijden onder hun dronkenschap van de vorige avond, besluiten ze dat het geen goed idee is om zich nogmaals overvloedig aan de wijn over te geven. Als ze niet dronken gaan worden, dan kunnen ze misschien filosoferen. Zonder kater geen wijsbegeerte.

Als eerste neemt Phaidros het woord. Dezelfde man die zich in Plato’s gelijknamige andere dialoog over de liefde naast Socrates neervlijt in de schaduw van een plataan. Het was immers zijn idee om de God van de liefde, Eros, te bezingen. Want, meent hij, het is toch ongelooflijk dat dichters deze oude godheid altijd over het hoofd zien. Wellicht had de hedendaagse hyperproductie aan love songs, romcoms of andere melige makelij hem op andere gedachten gebracht. Die meligheid is alvast niet aan hem besteed. Hij stelt een leger van geliefden voor.



Phaidros heeft vastgesteld dat geliefden zich meer van elkaars oordeel aantrekken dan van het oordeel van anderen. Als ze beschaamd zijn omdat ze iets ondeugdzaams deden, zijn ze des te beschaamder wanneer hun geliefde dat te weten komt. ‘Dat zou hem veel meer kunnen schelen dan wanneer hij door zijn vader zou worden gezien of door een van zijn vrienden of door iemand anders.’ Met andere woorden zouden geliefden elkaar voor ondeugdzame handelingen behoeden. Uit schaamte dat mijn geliefde mij niet dapper vindt, ga ik me dapper gedragen.

Een leger van geliefden zou op het slagveld dus alleen maar dappere daden verrichten. Immers, als ik zou weten dat mijn geliefde me bekijkt, zou het idee om te vluchten me snel vergaan. Phaidros voegt daar bijzonder genoeg nog aan toe dat oprechte liefde iemand ook wezenlijk deugdzaam maakt. Liefde heeft een unieke verheffende kracht. Geliefden, echte geliefden, zouden letterlijk voor elkaar sterven. Andersom zou een vlucht op het slagveld ook inhouden dat de liefde niet echt was.

Dit is kenmerkend aan Plato’s ethische intellectualisme. Weten wat het goede is, leidt automatisch tot het goede doen. Maar de handeling is de maatstaf van de kennis. Wanneer we niet het goede doen, is dat alleen maar een bewijs dat we toch geen echte kennis over het goede bezaten.

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.