Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 5/2018

De lezer bepaalt de betekenis

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Jannah Loontjens
Essayist

Is het belangrijk om te weten of een verhaal ‘waargebeurd’ is? Voor de Franse denker Roland Barthes zou het er niet toe doen. 

Jannah Loontjens bespreekt de filosofen die haar aan het denken hebben gezet

Fotografie: Martin Dijkstra


Het is nu bijna niet meer voor te stellen dat in de jaren tachtig en negentig autobiografische literatuur minder serieus werd genomen dan ‘echte’ literatuur. Echte schrijvers schreven niet over zichzelf; die putten uit hun verbeelding, voorstellingsvermogen, fantasie en intellect, was de heersende opvatting. Ik kan me nog goed herinneren hoe dominant dit idee was, onder studenten, maar ook onder critici van dagbladen. Je zou kunnen zeggen dat we destijds nog in de ban waren van Roland Barthes’ theorie dat het leven van de auteur van geen belang was voor het begrip van een tekst.

In 1968 verscheen Barthes’ beroemde essay ‘De dood van de auteur’, waarin hij betoogt dat de lezer uiteindelijk de betekenis van een tekst bepaalt, niet de schrijver. De Franse literatuurtheoreticus wilde van het idee af dat de schrijver een tekst voedt, alsof het leven van de schrijver een bron is waaruit de tekst ontspruit. De schrijver bestaat niet eerst en daarna de tekst, meende Barthes, maar de schrijver wordt op hetzelfde moment geboren als de tekst. 

Met de tekst creëert de schrijver een verhaal en een beeld van zichzelf en de wereld dat niet bestond vóór hij de tekst schreef en dat de schrijver ook niet geheel in de hand heeft. Ergens ben ik het nog altijd met deze opvatting eens, maar tegelijkertijd verzet ik me tegen het scheiden van literatuur en de wereld waarin die tot stand komt. 

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.