Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 1/2018

Voorwoord: Compassie

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Leon Heuts
Voormalig hoofdredacteur Filosofie Magazine

Zou compassie tegenwicht kunnen bieden aan het groeiende wantrouwen en de frustratie en haat van deze tijd? Ik dacht daaraan in Japan – ik had de ongekende luxe om deel uit te maken van een door Filosofie Magazine georganiseerde reis langs boeddhistische tempels en zentuinen. We leerden dat de verschillende boeddhistische scholen in elk geval één fundamentele waarde onderschrijven: compassie. 

Ik werd tijdens de reis vooral geconfronteerd met mijn – vaak ook onbewuste – westerse denkbeelden. De meningen over compassie zijn in het Westen sterk verdeeld. Schopenhauer zag het als de ultieme vorm van altruïsme, maar Nietzsche was uitgesproken negatief. Compassie of medelijden is volgens hem een typisch christelijke, uiterst besmettelijke neiging om elkaar de put in te praten – in plaats van te streven naar groei en grootsheid. Medelijden is bij uitstek een teken van een gefrustreerde, kleingeestige cultuur, die zich graag wentelt in het eigen slachtofferschap. En compassie is ook nog eens egoïstisch: wie medelijden toont met de ander, waant zichzelf superieur. 

Ik herken daar erg veel in – zoveel zelfs dat ik bij het woord ‘compassie’ alleen al licht onpasselijk werd. Maar de kennismaking met het boeddhisme liet me een ook andere weg zien. Compassie volgens het boeddhisme is wel degelijk groots. Het is een voortdurende oefening in sociale waarden als solidariteit, zorgzaamheid en dienstbaarheid. Omdat het boeddhisme de nadruk legt op onderlinge afhankelijkheid en beperktheid van het eigen ego, ‘verplaats’ je je niet in het lijden van de ander – nee, je bént in zekere zin de ander, zij het toevallig op een andere plaats. Voor egoïsme is geen plek. Je werkt niet aan een beter ik, maar gezamenlijk aan een beter wij. Het is tegengesteld aan de lezing van Nietzsche. Niet je wentelen in ellende, maar werken aan een betere samenleving. Dat vergt veel training. Vooral ook loslaten van angst en wantrouwen jegens anderen, en de letterlijk ziekmakende behoefte hoog op de apenrots te klimmen en jezelf op de borst te slaan. Hopelijk kom ik hier verder in. 

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.