Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
10-11-2017

De doorgedraaide zoektocht naar schuld

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.
Werken met mensen is onvoorspelbaar. Denk daarom niet teveel in termen van schuld en verantwoordelijkheid, betoogt filosoof Sebastien Valkenberg.

Hij haalt hiervoor de Duitse Verlichtingsfilosoof Immanuel Kant aan:

Onvoorspelbaarheid is diepgeworteld in Kants wereldbeeld. Hij onderscheidt de fenomenale wereld van de noumenale. In de eerste heersen causale natuurwetten, in de tweede heerst de menselijke wil. Het unieke aan de mens is dat hij aan beide deel heeft; de rest van de natuur – stenen, planten, dieren – kan niet anders dan zich onderwerpen aan natuurwetten. Als een dier honger heeft, dan kan hij niet anders dan op zoek gaan naar voedsel. De mens is, dankzij zijn wil, in staat zich te onttrekken aan de wetten van de causaliteit. Als híj honger heeft, dan kan hij met zijn wil tegen deze neiging ingaan. De meest zuivere representant van de mens in de noumenale wereld is de mens op dieet.

Omdat er in de mensenwereld dus geen sprake is van een rechte lijn tussen oorzaak en gevolg, zouden we niet te snel moeten denken in termen van verantwoordelijkheid en schuld:

Je hoort vaak dat de juf, de arts en de gezinsvoogd zich zo verantwoordelijk voelen voor respectievelijk hun klas met kinderen, patiënten en cliënten. Een juf brengt het liefst een klas met gelukkige en goedscorende leerlingen voort, een arts streeft ernaar al zijn patiënten te genezen en de gezinsvoogd hoopt dat de gezinnen die hij behandelt ooit weer op eigen benen zullen staan. Dit plichtsbesef is zeer prijzenswaardig, en ongetwijfeld moeten ook in sociale beroepsgroepen objectieve criteria worden opgesteld waaraan het handelen kan worden getoetst. Maar toch is er een absolute grens. Domweg omdat er met mensenmateriaal gewerkt wordt, is het onmogelijk een klas in zijn geheel naar het gymnasium te sturen, alle patiënten beter te maken en elk probleemgezin er weer bovenop te helpen. 

Iemand op basis van deze objectieve protocollen verantwoordelijk houden en zelfs schuldig bevinden is dus niet altijd zinvol, betoogt Valkenberg. Lees meer

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.