Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
24-10-2017

Teken eens mee met een gesprek

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Marc van Dijk
Redacteur Filosofie Magazine

Als je een probleem hebt zou je er eens niet enkel over moeten praten, je zou er ook eens over moeten tekenen. Zo werk je aan gedeeld begrip, opmaat voor collectieve intelligentie.

wie: Mike Overdijk, van oorsprong industrieel ontwerper, is een van de oprichters van JAM. Het bedrijf voert ‘visueel denken’ in haar slogan, maar dat vindt Overdijk eigenlijk niet meer helemaal de lading dekken. Mike Overdijk: ‘Iedereen die kan zien of die ooit heeft kunnen zien, denkt visueel. Het gaat ons erom hoe je dat visuele denken gebruikt.’

innovatie: Samen tekenen. Met de hand, ja. Wat daar nieuw aan is? Helemaal niets. Het is juist oeroud, letterlijk, want tienduizenden jaren geleden tekenden mensen al op stenen en op grotwanden en waarschijnlijk hielden die tekeningen verband met hun collectieve ervaringen (zoals de jacht en het overlijden van medemensen). Maar soms schuilt een innovatie juist in het herontdekken van iets ouds.

hoe het werkt: De tekenaars brengen organisatiestructuren of productieprocessen in beeld. Maar het gedachteproces naar de tekening toe is nog belangrijker dan de tekening zelf. Overdijk: ‘Doordat bijvoorbeeld in één beeld moet worden gevangen hoe afdelingen zich tot elkaar verhouden en welke relaties bepalend zijn, komt elk onbegrip boven tafel. Je ziet het direct terug: de tekening klopt nog niet helemaal. Dingen waarover onenigheid heerst, kunnen eigenlijk niet in de tekening worden verwerkt voordat ze getransformeerd zijn in gedeeld begrip. De betrokkenen moeten de dingen letterlijk hetzelfde gaan zien.’

kan je deze techniek ook zelf toepassen: Mike Overdijk: ‘Jazeker. Wij zetten onze klanten daar ook toe aan. Dan zeggen we: “Vandaag gaan we tekenen”. Dan schrikken ze zich rot en roepen ze: “Maar ik kan helemaal niet tekenen.” De waarheid is dat iedereen kan tekenen, alleen stoppen de meeste mensen er na hun kindertijd mee. Wij helpen mensen over hun schroom heen; ze moeten vooral de durf hervinden om het te doen.’
 
hoe kan je hierin oefenen: Door weer te gaan tekenen, wordt een ander deel van je brein geactiveerd en kom je in samenwerkingen en relaties tot andere inzichten dan wanneer je enkel woorden gebruikt.
 
Oefening 1: ‘Als je bijvoorbeeld met je moeder aan de telefoon zit, teken dan eens mee met het gesprek. Pas daarna vertel je haar dat je een tekening hebt gemaakt en vraag je haar of ze die wil zien. Vervolgens heb je een heel ander gesprek, over hoe je haar ziet. Je zal het gesprek ook veel beter onthouden. Elke geheugentechniek werkt met visuele hulpmiddelen. Een tekening sluit veel beter aan bij de holistische manier waarop onze hersenen de werkelijkheid ervaren. Aantekeningen in woorden of geschreven verslagen zijn meestal te rechtlijnig en te lineair, een tekening biedt meer ruimte voor gelaagdheid en variatie in mogelijkheden om de complexe zaak te doorgronden en te doorvoelen.’
 
Oefening 2: ‘Probeer eens voor jezelf te tekenen waar je bezigheden uit bestaan. En ga die tekening vervolgens opnieuw maken voor de mensen met wie je samenwerkt. Laat hem aan hen zien en vraag hen of ze zich in jouw weergave kunnen vinden.’
 
welke deugd roept dit op: Collectieve intelligentie. Overdijk: ‘Het is schrikbarend hoe slecht mensen er doorgaans in getraind zijn om naar elkaar te luisteren. Om werkelijk tot gezamenlijke intelligentie te komen, zou er eerst tenminste gedeeld begrip moeten zijn over wat je samen aan het doen bent. Millennials bijvoorbeeld, denken dat ze in hun eentje de wereld kunnen veranderen. Daar lopen ze vroeg of laat in vast. Ze moeten samen leren denken.’
 
hoe zou deze deugd kunnen ontaarden in extremen: Het proces is bedoeld om mensen bij elkaar te brengen. Maar als dat té goed lukt, gaan mensen tevreden achterover hangen en wijzen naar de prachtige tekening waarin de samenwerking zo harmonieus is. Een ander gevaar is dat te groot ‘collectivistisch elan’ leidt tot besluiteloosheid, een cultuur waarin de groep met één mond spreekt, maar niemand zich verantwoordelijk voelt. Overdijk: ‘Ik beschouw het als een mislukking als opdrachtgevers het eindresultaat alleen inlijsten en ophangen.’
 
wat is het juiste midden voor deze deugd: Het resultaat van het tekenproces zou een vergroot en gedeeld begrip moeten zijn, een basis voor gedeelde intelligentie. Overdijk: ‘Als het goed is, levert het naast vergroot begrip ook een duidelijke rolverdeling op. En nieuwe vragen, om de samenwerking of de relatie nog beter en intensiever te maken.’

Dit bericht maakt deel uit van de serie Design Virtues in aanloop naar de pitstopsessie Design uw verandering op 27 oktober in Eindhoven tijdens de Dutch Design Week.

Twee redacteuren van filosofie.nl zijn te gast bij FreedomLab Amsterdam, een campus voor innovatieve bedrijven. We volgen de innovaties die op de campus ontstaan en vragen ons af wat die voor ons gaan betekenen. Wat zijn de nieuwe deugden voor een nieuwe wereld?

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.