Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
17-10-2017

Achter technologie gaan verhalen schuil

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Lianne Tijhaar
Filosoof, schrijver

Technologie wordt ontworpen om het ons zo makkelijk mogelijk te maken. Als het glimt en het doet wat het moet doen, dan zijn we al snel tevreden. Maar technologie is niet waarde-neutraal, waarschuwt Maarten Den Braber. Hij vertelt waarom we nood hebben aan meer technologisch bewustzijn.
 
wie: Maarten den Braber (34) is co-founder van SingularityU, een denktank die bedrijven adviseert over snelgroeiende technologieën. Zonder dat we het in de gaten hebben, zijn nanotechnologie, kunstmatige intelligentie en blockchains een onmisbaar onderdeel geworden van ons dagelijks leven. Die onzichtbare werking van technologie ervaren we als prettig, maar Den Braber stemt het zorgelijk. Volgens hem moeten we meer aandacht hebben voor de verhalen die schuilgaan achter technologie.
 
innovatie waar hij zich mee bezighoudt: De FairPhone is een mooi voorbeeld van een technologie die haar verhaal wél laat zien, zegt Maarten den Braber. Deze telefoon werd in Nederland ontwikkeld en is op twee manieren bijzonder. Ten eerste is het toestel modulair, waardoor je eigenhandig onderdelen kunt vervangen. Daarnaast is hij gemaakt van zo veel mogelijk eerlijke materialen. En dat zie je. Terwijl de iPhone fraai glanst zodra je het toestel uit de doos haalt, kun je op je gloednieuwe FairPhone vingerafdrukken tegenkomen van degene die hem in elkaar heeft gezet. Het toestel wordt niet ingespoten met een spray, omdat die schadelijk is voor het milieu.
 
wat verandert dit: Den Braber: ‘Technologie heeft altijd een geschiedenis. Het is niet neutraal. De FairPhone maakt dat duidelijk. Er ontstaat weer ruimte voor discussie: door een apparaat of programma te gebruiken stem je in met een verhaal. Wil ik dat wel?’
 
welke deugd roept dit op: Technologisch bewustzijn. En dat is hard nodig, vindt Den Braber: ‘Het lijkt alsof we steeds bewuster omgaan met ethische vraagstukken zoals duurzaamheid en milieu, maar als het over technologie gaat, dan hebben we vaak de illusie dat ze waarde-neutraal is.’ Den Braber kijkt daar niet van op: ‘Technologie wordt ontworpen om het ons zo makkelijk mogelijk te maken. Als het glimt en het doet wat het moet doen, dan zijn we al snel tevreden. Er zijn uitzonderingen, zoals een auto die piept zodra je gaat rijden zonder gordel. Maar je zou ook een stekker kunnen laten piepen zodra je hem dagenlang in het stopcontact laat zitten. Dat we dat niet doen, is een keuze.’
 
Hetzelfde geldt voor software. ‘Jouw Google-zoekresultaten lijken neutraal, maar ze zijn niet hetzelfde als die van je collega of buurman. Achter jouw zoekresultaten schuilen algoritmes die bepalen wat jij te zien krijgt. Google houdt rekening met verschillende variabelen, zoals jouw geslacht, opleidingsniveau en etnische achtergrond. Aan sommige variabelen hecht Google meer waarde dan aan andere.’
 
hoe zou deze deugd kunnen ontaarden in extremen: Bewust omgaan met technologie betekent niet dat je alles moet begrijpen. Dat zou een onmogelijke opgave zijn. Den Braber: ‘Geavanceerde technologieën kun je vergelijken met miljarden hersencellen die allemaal op elkaar reageren. Je kunt ze niet herleiden tot een eenvoudige beslisboom. Net zoals we nu teams van breinwetenschappers nodig hebben om uit te zoeken hoe de hersenen werken, hebben we die teams ook nodig voor technologie.’
 
wat is het juiste midden voor deze deugd: Als individu moet je zorgen voor een gezonde dosis wantrouwen; als samenleving moeten we goede afspraken maken over technologische ontwikkelingen. Wat is het verhaal achter een apparaat of programma? Kan het worden ingezet voor verkeerde doeleinden? En heel belangrijk: mocht het helemaal misgaan, is er dan een kill switch ingebouwd waarmee we het kunnen uitschakelen?

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.