Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 10/2017

Stoïcijnse oefeningen: 'Stel je voor dat er een engel op je schouder zit'

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Florentijn van Rootselaar
Filosoof, journalist, schrijver

Massimo Pigliucci denkt en leeft als een stoïcijn. De stoïcijnse leer is hard, maar hij is er gelukkiger door geworden. 

‘Ja, dat komt altijd weer hard aan’, zegt Massimo Pigliucci lachend. Als hij het zijn studenten vertelt, zijn ze geschokt. ‘Elke keer als je je vrouw kust, elke keer als je je kind kust, moet je je voorstellen dat het maar een mens is. Als ze dan sterven, zul je niet zo van slag zijn.’

Tekst loopt door onder afbeelding

Fotografie: Bram Budel

Pigliucci is even in Nederland vanwege de publicatie van zijn boek Hoe word je een stoïcijn? Oude filosofie voor het moderne leven. We maken een wandeling door Amsterdam, die ons langs de grachten richting Centraal Station voert. We banen ons een weg door de toeristen, en staan even stil in de Nicolaasbasiliek. Staties verbeelden de kruisweg van Christus. Beeldtaal die voor de Romein Pigliucci heel vertrouwd is, al is hij niet meer gelovig. Als bioloog verdiepte hij zich in de wetten van de natuur, het bovennatuurlijke liet hij achter zich. Maar de spiritualiteit van het geloof wilde hij niet opgeven. En juist bij de stoïcijnen wist Pigliucci – tegenwoordig hoogleraar filosofie aan het City College van New York – een filosofie te vinden die oog heeft voor spiritualiteit, maar die evenzeer te rijmen is met de wetenschappelijke gestrengheid van de bioloog. Een filosofie ook die ten grondslag zou liggen aan een aantal moderne psychologische therapieën, waarvan de cognitieve gedragstherapie de belangrijkste is.

Slaaf

Waarin schuilt voor Pigliucci de aantrekkingskracht van deze op het eerste gezicht op onthechting gerichte filosofie? Wat is de waarde van zo’n stoïcijns idee over de relatie met onze naasten, uit de eerste eeuw na Christus, afkomstig van een Griekse slaaf – Epictetus – die na zijn vrijlating in Rome een van de grote stoïcijnse denkers zou worden? En waarom is niet alleen zijn leer maar ook zijn leven een voorbeeld? Neem die bekende anekdote over het gebroken been van Epictetus. Toen hij ooit uitgeput in elkaar was gezakt, probeerde zijn meester hem op de been te krijgen door aan zijn been te trekken. Epictetus waarschuwde hem nog dat hij zijn been zou breken. Toen dat inderdaad gebeurde, zou hij glimlachend tegen zijn meester hebben gezegd dat hij hem toch had gewaarschuwd. Dat zou zoveel indruk hebben gemaakt op zijn meester dat die hem onmiddellijk in vrijheid stelde. Epictetus is na dat incident altijd kreupel gebleven.

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.