Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
31-07-2017

Denis Diderot, denker in beweging

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.
Denis Diderot (1713-1784) is beroemd geworden als redacteur van de Encyclopédie. Minder bekend is dat hij ook zijn eigen filosofische standpunten had.

Het feit dat hij geen coherent filosofisch ‘systeem’ heeft uitgewerkt, betekent allerminst dat hij maar wat aanrommelde. Diderots werk is net als dat van bijvoorbeeld Montaigne of Nietzsche een voorbeeld van een bewegend denken: een denken dat weigert het concrete van de afgelegde weg op te offeren aan de abstractie van het eindpunt - dat óók maar een tussenstop is.

De filosofische verhandeling leent zich maar matig voor dit bewegende denken. Daarom werkt Diderot zijn filosofie vooral uit in romans. Zo komen in zijn roman Jacques de fatalist zijn standpunten over het fatalisme, determinisme en de vrijheid naar voren:

Hoewel Diderot het materialisme van Jacques (het hoofdpersonage) aanhangt, blijft hij ook de menselijke vrijheid omarmen. In een brief heeft hij het over een duivel die zijn geest verleidt om alleen te geloven in onvrijheid, terwijl zijn hart niet anders kan dan uitgaan van volledige vrijheid. Dezelfde ambivalentie is aanwezig bij Jacques: hij blijft uitgaan van het fatalisme, terwijl hij deze onvrijheid door zijn daden voortdurend logenstraft. Een voorbeeld: als Jacques een tiental schurken heeft opgesloten in hun hotelkamer, draait hij de sleutel twee keer om, neemt hem mee en verlaat samen met de meester langzaam de herberg. Waarom de sleutel meenemen, vraagt de meester, als dat toch niets uitmaakt? Wat er zal gebeuren staat toch al vast. Jacques maakt zich ervan af met een grap.


Lees hier meer over Diderots stijl van filosoferen, en hier meer over zijn roman Jacques de fatalist.
 

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.