Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 5/2017

Kierkegaard & Sinatra: I did it my way

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Ger Groot

Ger Groot over de zoektocht van Kierkegaard naar verlossing. De gedachten van de Deense denker hebben onze cultuur diepgaand beïnvloed – ook Frank Sinatra. 

Wijsbegeerte vind je niet alleen in filosofieboeken, en filosofische gedachten ontstaan nooit in het luchtledige. Een van de beste voorbeelden daarvan is te zien in het werk van de negentiende-eeuwse Deense filosoof Søren Kierkegaard. Zijn hele leven en werk cirkelen rond de vraag hoe hij als gelovig mens de eeuwige zaligheid kan vinden bij God. Maar in zijn filosofische erfenis is van die gelovige achtergrond vaak weinig meer terug te vinden. En via het existentialisme, waarvan hij de grondlegger was, vinden we veel van zijn gedachten ook nog eens terug op de meest onverwachte momenten van de populaire cultuur.

Kierkegaard werd geboren in 1813 in een protestants-piëtistisch gezin in Kopenhagen, waar hij zijn leven lang bleef wonen en in 1855 stierf. Na de vroege dood van zijn moeder werd de sfeer in huis scherp getekend door de zwaarmoedigheid van de vader, die zijn leven lang gevreesd heeft voor wat hem na de dood te wachten zou staan. Op het open veld overvallen door een onweer, zou hij zich ooit een vloek hebben laten ontvallen en daarmee – zo vreesde hij – in één klap zijn eigen voortbestaan hebben verdoemd.

Tekst loopt door onder afbeelding

Illustratie: Maartje de Sonnaville

In zo’n milieu word je niet vanzelf vrolijk, en het is dan ook het thema van de schuld dat Kierkegaard zijn leven lang is blijven achtervolgen. Opmerkelijk genoeg behandelde hij dat wel in een – voor zijn korte leven verbijsterend omvangrijk – oeuvre vol humor en speelsheid. Maar daarachter gingen zeer ernstige en pijnlijke levensvragen schuil. Hoe kan ik als mens worden gered? En: hoe is de ontzagwekkendheid van die vraag verenigbaar met een zo door en door versuft instituut als de Deense staatskerk? Dat waren de vragen waarmee Kierkegaard worstelde.

Kierkegaard vocht een strijd uit met de godsdienst, maar nam er geen afstand van. Integendeel, hij zocht juist naar een authentiekere religie waarin het menselijk verlangen naar verlossing de ernst krijgt die het verdient. Om die reden wordt Kierkegaard vaak vooral als een theologisch denker beschouwd. Maar voor de filosofie heeft hij, dwars door zijn worstelingen met de godsdienst heen, een zeggingskracht gekregen die zich in de twintigste eeuw helemaal van deze religieuze afkomst heeft losgemaakt.

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.