Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 4/2017

Hoe het boeddhisme ons aanzet de wereld te veranderen

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Jeroen Hopster
Redacteur Filosofie Magazine, aio & journalist

Van hiv tot CO2-uitstoot: een kernidee in de boeddhistische filosofie is dat alles ontstaat in een netwerk van afhankelijkheidsrelaties. Volgens Jeroen Hopster helpt die visie niet alleen om de wereld te begrijpen, maar zet ze ook aan om de wereld te veranderen. 

Zuidoost-Kameroen, omstreeks 1910. De gevolgen van de Scramble for Africa dringen door tot ver in het oerwoud. Nieuwe handelsroutes ontstaan, onder meer naar gebieden met rubberbomen – een grondstof waar sinds de opkomst van de auto-industrie veel vraag naar is. Boeren worden in de rubbergebieden tewerkgesteld, en als neveneffect groeit de lokale consumptie van bushmeat, het vlees van wilde dieren. Op een zekere dag komt een bushmeat-jager, of een slager op een dorpsmarkt, in bloedcontact met een chimpansee die het siv-virus draagt. Het virus muteert. De volgende jaren baant de mutant zich langs de Sangha- en Congo-rivier een weg naar de stad Léopoldville, het huidige Kinshasa – het centrum van een duizelingwekkende wereldhandel. Arbeiders en handelaren uit de wijde regio trekken erheen. Er ontstaat prostitutie langs de aanvoerroutes. Om tropische ziekten tegen te gaan worden gezondheidscampagnes op touw gezet en injectienaalden naar de stad verscheept, gebruikt, en hergebruikt.

San Francisco, begin jaren tachtig. Steeds vaker duikt een mysterieuze ziekte op, die vooral onder homoseksuele mannen slachtoffers maakt. Het is het begin van de aidspandemie, die in verschillende steden de kop opsteekt. Over de oorzaak doen tal van speculaties de ronde. Complottheorieën ontstaan. Schuldigen worden gezocht, aangewezen, verketterd. Pas vele jaren later zal blijken dat de kiem van de uitbraak decennia teruggaat, veel verder dan gedacht – naar Zuidoost-Kameroen, omstreeks 1910.

Dodelijke cocktail

De geschiedenis van de hiv-verspreiding toont een realiteit waar in de twintigste eeuw niemand meer omheen kan: wij zijn wereldwijd verbonden, in een netwerk waar lokale gebeurtenissen globale gevolgen kunnen hebben. De proef is nooit op de som genomen, maar naar verluidt kan de vleugelslag van een vlinder in Brazilië een tornado in Texas veroorzaken. Een door beter bewijs gesteund voorbeeld van datzelfde butterfly-effect: een enkele bushmeat-jacht kan drie generaties later een wereldwijde virusuitbraak veroorzaken, die tot op heden bijna 30 miljoen mensen het leven heeft gekost.

Tekst loopt door onder afbeelding

Illustratie: StudioVonq

Verder lezen?