Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
02-03-2017

Waarom de staatsleer van Machiavelli meer is dan sluw en gewetenloos

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.
Machiavelli’s filosofie is lang niet zo kwaadaardig en immoreel als soms wordt gedacht. Er valt veel van deze filosoof te leren.

‘In 1513 schrijft Machiavelli in zijn beroemd geworden Il Principe (De heerser), dat ‘wanneer men haar eronder wil houden, het noodzakelijk is haar te lijf te gaan en af te ranselen. Het blijkt namelijk dat zij zich eerder laat bedwingen door iemand die hardhandig optreedt dan door iemand die met zachtheid te werk gaat.’ Geen wonder, zou je zeggen, dat machiavellisme naast ‘staatsleer van Machiavelli’, ook ‘sluwe, gewetenloze staatkunde’ is gaan betekenen. Maar het is beslist niet zijn vrouw geweest over wie Machiavelli hier schrijft. Hij heeft het over het lot, de vrouw Fortuna.’

Door zijn agressieve taal is het makkelijk om Machiavelli weg te zetten als een ouderwetse hokjesdenker. Maar als we verder kijken wordt volgens Frank Ankersmit  begrijpelijk waarom Machiavelli’s politieke leer zo invloedrijk was.

 ‘Machiavelli heeft namelijk als een van de eerste politieke denkers begrepen dat onze hogere deugden niet allemaal met elkaar sporen. Je bent geneigd om te denken dat vrijheid, gelijkheid en broederschap op één lijn liggen. Als je voor het ene kiest, dat dan uiteindelijk het andere consequent moet volgen. Maar als je de vrijheid wil, dan moet je in zekere mate in de ongelijkheid berusten en andersom.’ Dat dit tegen onze morele intuïtie ingaat is volgens Ankersmit ‘de reden waarom men bijvoorbeeld zolang met de aberraties van het sovjet-regime kon meegaan. De gedachte was: als de politieke gelijkheid is gerealiseerd, dan zal het met die andere sociale idealen, zoals rechtvaardigheid en vrijheid ook wel goed komen. Machiavelli wijst erop dat die dingen juist veel vaker conflicteren.’

Wilt u meer ontdekken over Machiavelli ? Lees dan hier het hele artikel (volledig toegankelijk voor leden).

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.