Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 2/2017

Agnes Heller: 'Het leven is een probleem dat niet opgelost kan worden'

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Frank Mulder
historicus, journalist

De Hongaars-Joodse filosoof Agnes Heller, als kind gevlucht voor de nazi’s, maakt zich niet zoveel zorgen om nieuwe wereldleiders als Trump. In haar lange leven ontdekte ze de oerzonde van de mens: het verlangen om een ideale samenleving te scheppen.

‘Vooruitgang is een illusie’, zegt Agnes Heller stellig. ‘Een rechtvaardige samenleving? Ook een illusie.’ Mensen zijn vrije wezens, en vrijheid betekent dat er altijd meningsverschillen zullen zijn over wat goed en rechtvaardig is. Met andere woorden, de mens moddert altijd maar door, en dat is goed, want precies daarin ligt onze vrijheid. ‘Een perfect rechtvaardige samenleving waar geen kritiek meer is, is een totalitaire samenleving. En wat de gevolgen daarvan zijn, heb ik aan den lijve ondervonden.’

De Hongaars-Joodse filosoof Agnes Heller is een kleine vrouw, met een Engels accent waar af en toe Duitse woorden in opduiken. Ze spreekt snel en streng, alsof ze nog heel veel andere belangrijke dingen te doen heeft. En dat is ook zo. Gisteren was ze in Milaan, vandaag in Amsterdam voor een lezing voor het Nexus Instituut en overmorgen zit ze in Wenen. Vanmiddag heeft ze, tussen de interviews door, twee musea bezocht, te voet. En dat voor een vrouw van 87. Alleen in december en januari doet ze rustig aan. ‘Dan moet ik een boek schrijven.’

Heller vluchtte als kind voor de nazi's, die Hongarije hadden bezet. Ze keerde terug onder de communisten, waar ze filosofie studeerde bij de befaamde Georg Lukács, om later opnieuw in de problemen te raken. Ze verhuisde naar Australië en later naar New York, waar ze de Hannah Arendt-leerstoel overnam. Nu woont ze weer in Hongarije, waar ze het danig aan de stok heeft met het regime van Viktor Orbán, die de burgerlijke vrijheden ernstig beknot. 

Verder lezen?