Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
13-01-2017

Kunnen robots nadenken? Tv-serie: Westworld

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Coen Krimpenfort

Een futuristisch western themapark, dit is de setting van Westworld. Gasten kunnen in dit park, tegen een forse betaling, al hun cowboy-fantasieën uitleven op levensechte robots. Westworld is de nieuwe sciencefiction serie van tv-netwerk HBO gebaseerd op het gelijknamige boek van Michael Crichton, de schrijver van onder andere Jurassic Park.

Robots in een western themapark, het lijkt misschien een belachelijk idee voor een tv-serie. Toch is deze sciencefiction western zeer de moeite waard om te kijken, en niet alleen vanwege de spectaculaire special effects en het fantastische acteerwerk (van onder anderen Ed Harris, Anthony Hopkins, Jeffrey Wright, Thandie Newton en Evan Rachel Wood). Westworld is namelijk een intelligente serie die op een volwassen manier omgaat met het thema kunstmatig bewustzijn. Westworld lijkt soms wel een filosofisch gedachte-experiment. De serie is duidelijk geïnspireerd door films als Blade RunnerEx machina en Her die al eerder kunstmatige intelligentie als thema aankaartten. En net als in die films zijn ook in Westworld de robots de meest interessante personages. 



De robots in Westworld kijken, spreken, lachen en bloeden net als mensen. In een gesprek zijn ze daarom nauwelijks te onderscheiden van echte mensen. Ze slagen daarmee voor de zogeheten Turing test. De Turing test is een test bedacht door Alan Turing, een beroemde Britse wiskundige en logicus uit de 20e eeuw. Het verhaal van Alan Turing werd onlangs verfilmd in het drama The imitation game (2015). De Turing test is een soort imitatiespel waarbij een computer zo menselijk mogelijk moet overkomen. Als bij dit spel de computer niet te onderscheiden is van een mens dan moeten we volgens Turing stellen dat die computer kan denken.

De robots uit Westworld slagen dus voor de Turing test, maar zijn ze ook bewust? Het antwoord lijkt ‘nee’ te zijn. De robots zijn immers geprogrammeerd om hun verhaallijnen te volgen. Ze simuleren hun intelligentie door zich aan een script te houden. De robots zijn niet te onderscheiden van denkende mensen, maar dat betekent nog niet dat ze écht kunnen denken.



Dat doet denken aan de man in de Chinese kamer uit het beroemde gedachte-experiment van de Amerikaanse filosoof John Searle. Zijn gedachte-experiment is een kritiek op de Turing test, Searle wilde laten zien dat computers slechts intelligentie kunnen nabootsen. Stel u voor: 

Er is in China een kamer die antwoord kan geven op een hoop vragen. Wie de kennis van de kamer wil raadplegen, kan papiertjes met vragen in het Chinees door een gleuf de kamer in gooien. Enige tijd later produceert de kamer dan vanzelf het antwoord op de vraag, door een papiertje met het antwoord door een andere gleuf de kamer uit te gooien.

In deze Chinese kamer bevindt zich een persoon die de kamer draaiende houdt. Hij spreekt zelf geen woord Chinees. Gelukkig heeft hij een boek met instructies. Die instructies vertellen hem, in zijn eigen taal, precies welk antwoord bij welke vraag hoort. Hij zoekt simpelweg de Chinese tekens van de vraag op in het boek, stelt vast welke Chinese tekens als antwoord op de vraag gegeven moeten worden, en schrijft die op een vel papier op. Vervolgens gooit hij dat antwoord door een gleuf de kamer uit. Zo geeft de persoon in de kamer antwoord aan iedereen met een vraag.

(Kijk voor meer gedachte-experimenten in het dossier gedachte-experimenten

De Chinese kamer is een metafoor voor machines. Machines met kunstmatige intelligentie doen volgens Searle eigenlijk hetzelfde als wat er in de Chinese kamer gebeurt. De hamvraag is nu: is de Chinese kamer intelligent? Waarschijnlijk zal u met Searle concluderen van niet. De Chinese kamer begrijpt helemaal niets van de antwoorden die worden geproduceerd. De enige reden dat er begrijpelijke antwoorden uit de kamer komen is omdat de instructies worden gehoorzaamd, daar komt geen intelligentie aan te pas.

Als we Searle mogen geloven zijn de robots in Westworld dus ook niet intelligent. Maar daar lijkt verandering in te komen. De robots van Westworld blijken meer te kunnen dan alleen hun geprogrammeerde protocol te gehoorzamen, ze beginnen langzaam te leren. Zo hebben ze ook de mogelijkheid om te improviseren bij hun verhaallijnen. Sommigen kunnen zelfs de misdaden herinneren die hen in het verleden zijn aangedaan. 

Als dat maar goed afloopt..

Wilt u toegang tot alle artikelen van filosofie.nl? Word dan lid.

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.